Tehir-i icra, uygulamada icranın durdurulması olarak da adlandırılan ve bir ilama karşı istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurulması hâlinde, bu kararın kesinleşmesine kadar icra edilmesinin geçici olarak durdurulmasını sağlayan hukuki bir enstrümandır.

Tehir-i icra yalnızca ilamlı icra takiplerinde söz konusu olabilir. İlamsız icra takiplerinde borca itiraz takibi kendiliğinden durdururken, ilamlı icrada itiraz icra işlemlerini durdurmaz. Bu nedenle ilamlı icra takibiyle karşı karşıya kalan borçlu, kanun yolu incelemesi devam ederken icra işlemlerinin durdurulmasını talep etme imkânına sahiptir.

Bu kurumun temel amacı, henüz kesinleşmemiş bir mahkeme kararının icra edilmesi nedeniyle borçlu açısından telafisi güç veya imkânsız zararların ortaya çıkmasını önlemektir.

II. Tehir-i İcra Neden Önemlidir?

Mahkeme kararları, kural olarak kesinleşmeden icra edilebilir nitelikte olabilir. Ancak bu kararlar, istinaf veya temyiz incelemesi sonucunda bozulabilir, kaldırılabilir veya değiştirilebilir.

Henüz kesinleşmemiş bir ilamın icraya konulması hâlinde:

• Borçlu, kararın sonradan bozulması durumunda dahi fiilen telafisi güç zararlarla karşılaşabilir.
• Yapılan icra işlemlerinin geri alınması, uygulamada ciddi güçlükler doğurabilir.
• Taraflar arasındaki menfaat dengesi, borçlu aleyhine orantısız şekilde bozulabilir.

Tehir-i icra kurumu, bu riskleri bertaraf etmeyi amaçlayan geçici bir hukuki koruma sağlar. Bu yönüyle tehir-i icra, hem borçlunun haklarını güvence altına alan hem de kanun yolu incelemesinin etkinliğini koruyan bir mekanizma olarak önem taşır.

Nafaka alacaklarına ilişkin icra takiplerinde tehir-i icra kararı verilmesi İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.36 uyarınca mümkün değildir.

III. İcranın Durdurulması Hangi Aşamada Gündeme Gelir?

İcranın durdurulması, kural olarak şu hallerde gündeme gelir:

• Ortada ilam niteliğinde bir mahkeme kararının bulunması
• Bu karara karşı istinaf veya temyiz yoluna başvurulmuş olması
• Karar henüz kesinleşmemiş olmasına rağmen ilamlı icra takibinin başlatılmış olması

Borçlunun aleyhine icra işlemlerinin fiilen başlamış olması gerekir. Bu durumda borçlu, kanun yolu incelemesi sonuçlanıncaya kadar icra işlemlerinin geçici olarak durdurulması talebiyle icra hukuk mahkemesine başvurabilir.

IV. Tehir-i İcra Süreci Nasıl İşler?

Tehir-i icra sürecine genel olarak bakıldığında, aşağıdaki aşamalar çerçevesinde ilerlediği görülmektedir:

• Tehir-i icra süreci, ilamlı icra takibinin borçluya tebliğ edilmesiyle başlar. Bu aşamada borçlu, henüz kesinleşmemiş bir mahkeme kararının icra edilmesi riskiyle karşı karşıya kalır.
• Borçlunun icra işlemlerinin durdurulmasını talep edebilmesi için; yerel mahkeme kararının kendisine tebliğinden itibaren yasal süre içerisinde istinaf veya temyiz kanun yoluna başvurması ve ayrıca yerel mahkemeden bu başvuruya ilişkin derkenar belgesini alması gerekmektedir. Derkenar, yerel mahkeme kararına istinaden kanun yoluna başvurulduğunu gösteren resmi belgedir.
• Derkenar belgesinin icra dosyasına sunulmasının ardından, icra müdürlüğünden mehil vesikası alınabilmesi amacıyla dosya/kapak hesabının oluşturulması talep edilir. Kapak hesabı sayesinde borçlu, güncel borç durumunu öğrenir. Dosya borcu yönünden 3 ay (90 gün) ileri tarihli dosya hesabı, faizi ve masrafları ile hesaplanır. Hesaplanan bu tutar borçlu tarafından icra dosyasına teminat olarak yatırılır ve teminatın yatırılmasını takiben icra müdürlüğü tarafından mehil vesikası düzenlenir.
• Mehil vesikası ile borçluya mahkemeden tehir-i icra kararı getirmesi için 60 veya 90 günlük, dosyanın niteliğine göre değişebilen bir süre tanınır. Mehil vesikasına dayanılarak icra hukuk mahkemesine değişik iş başvurusu yoluyla tehir-i icra talebinde bulunulur. Mahkeme, talebi uygun bulursa icra işlemlerini istinaf veya temyiz incelemesi sonuçlanıncaya kadar durdurur. Bu süre boyunca icra takip işlemleri askıya alınır; ancak borç ilişkisi sona ermez.

İcranın durdurulması kararının alınması uygulamada karmaşık görünebilir. Ancak sürecin sistemli ve usulüne uygun şekilde yürütülmesi hâlinde, tehir-i icra etkin bir hukuki koruma sağlar. Bu korumanın geçici olduğu ise unutulmamalıdır.

NOT: 7343 Sayılı Kanun Değişikliğinin Sürece Etkisi

30 Kasım 2021 tarihinde yürürlüğe giren değişiklik kanununun 5. maddesi ile tehir-i icra kararının verilmesi yetkisi, bölge adliye mahkemesi veya Yargıtay’dan alınarak takibin yapıldığı yer icra hukuk mahkemelerine verilmiştir.

Bu düzenleme, tehir-i icra taleplerinin daha hızlı ve pratik şekilde değerlendirilmesini amaçlamaktadır.

V. Tehir-i İcranın Hukuki Niteliği

Tehir-i icra:

• Mahkeme kararını ortadan kaldırmaz
• Borcu sona erdirmez
• Kesin bir çözüm sağlamaz

Bu yönüyle tehir-i icra, taraflar arasındaki menfaat dengesini koruyarak nihai karar verilene kadar geçici bir koruma sağlar; ancak kesin hüküm etkisi doğurmaz.

VI. Sonuç

Tehir-i icra, icra hukukunda hem borçlu hem de alacaklı açısından büyük önem taşıyan bir kurumdur. Doğru zamanda ve usulüne uygun şekilde talep edilmediğinde, telafisi güç sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle her somut olayın kendi koşulları içinde değerlendirilmesi ve sürecin usul bilgisi gerektirdiği unutulmamalıdır.

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır. Dike Hukuk ile iletişime geçmek için: https://wa.me/905337608453

İCRANIN DURDURULMASI (TEHİR-İ İCRA) NEDİR ? yazısı ilk önce Dike Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

Kişisel veriler, bir bireyin kimliğini doğrudan veya dolaylı olarak belirlemeye yarayan her türlü bilgiyi ifade eder. İsim, T.C. kimlik numarası, telefon, adres gibi açık bilgiler yanında; IP adresi, plaka numarası, biyometrik veriler gibi dolaylı tanımlayıcılar da kişisel veri kapsamındadır. Kanun konu bakımından sınırlandırma yapmadığı gibi verinin doğru ya da yanlış olması da o verinin kişisel veri olmasını değiştirmez.

Kişisel veriler gerçek kişileri koruma altına almaktadır çünkü Kanun’un 1. maddesinde “kişisel verileri işlenen gerçek kişiler” ifadesi kullanılmıştır. Şirket, dernek ve vakıflar gibi tüzel kişiliklerin verileri 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamında sayılmaz. Ancak tüzel kişilere ait bir verinin elde edilmesi, dolaylı olarak bir ya da birden fazla gerçek kişinin kimliğinin belirlenmesine yol açıyorsa, bu veriler de Kanun kapsamında korunabilir. Bu gibi durumlarda aslında koruma altına alınan, gerçek kişilere ilişkin kişisel verilerdir. Bununla beraber bir tüzel kişi bünyesinde bulunan gerçek kişilerin verileri de kişisel veri kapsamındadır.

Türkiye’de kişisel verilerin korunmasına ilişkin temel düzenleme, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK)’dur. Kanun, 7 Nisan 2016 tarihinde yürürlüğe girmiştir ve Avrupa Birliği’nin Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) ile büyük benzerlikler taşımaktadır.

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu da 17.06.2015 T. 2014/56 E. 2015/1679 K. Sayılı ilamı ile; “kişisel verinin sayısal olarak sınırlandırılmasının mümkün olmadığına, bireyin kimliğini ortaya çıkartan, bir kişiyi belirli kılan ve karakterize eden kişinin kimlik, ekonomik ve dijital bilgileri, tabiiyeti, kanaatleri, ırk, siyasi düşünce, felsefi inanç, din, mezhep veya diğer inançları, dernek, vakıf ve sendika üyeliği, sağlık bilgileri, fotoğrafları, parmak izi, sağlık verileri, telefon mesajları, telefon rehberi, sosyal paylaşım sitelerinde yazdığı veya paylaştığı yazı, fotoğraf, ses veya görüntü kayıtlarının kişisel veriler olarak kabul edilebileceğine” hükmetmiştir.

I. Özel Nitelikli Kişisel Veriler

KVKK, bazı verileri özel nitelikli olarak ayrı bir kategoriye alır. (KVKK m.6/1) Bu veriler arasında:

• Irk, etnik köken, siyasi düşünce, din, mezhep,
• Sağlık verileri, cinsel hayat,
• Biyometrik ve genetik veriler,
• Ceza mahkumiyeti, güvenlik tedbirleri ile ilgili bilgiler yer alır.

Bu tür verilerin işlenmesi, çok daha sıkı şartlara bağlıdır. Özel nitelikli kişisel veriler ilgili kişinin açık rızası ile ya da Kanun’da sayılan sınırlı hallerde işlenebilir. Özel nitelikli veriler kanunen sınırlı ve kıyas yolu ile genişletilemez. Bu nitelikteki veriler daha hassas veriler olduğu için özel nitelikli kişisel verilerin işlenmesinde Kurul tarafından belirlenen önlemlerin de alınma şartı vardır. (KVKK m.6/4)

II. Kişisel Veri İşlemenin Şartları

KVKK’ya göre kişisel veriler, kural olarak, ilgili kişinin açık rızası olmaksızın işlenemez. Ancak aşağıdaki durumlarda açık rıza olmaksızın da veri işlenmesi mümkündür:

• Kanunlarda açıkça öngörülmesi (KVKK m.5/2-a),
• Fiili imkânsızlık nedeniyle rıza veremeyecek durumda olan kişinin verisinin korunması (KVKK m.5/2-b),
• Bir sözleşmenin kurulması veya ifasıyla doğrudan ilgili olması (KVKK m.5/2-c),
• Veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesi (KVKK m.5/2-ç),
• İlgili kişinin kendisi tarafından alenileştirilmiş olması (KVKK m.5/2-d),
• Bir hakkın tesisi, kullanılması veya korunması için veri işlemenin zorunlu olması(KVKK m.5/2-e),
• Veri sorumlusunun meşru menfaati için veri işlenmesinin zorunlu olması ve temel haklara zarar vermemesi (KVKK m.5/2-f.)

III. Veri Sorumlusu ve Aydınlatma Yükümlülüğü (KVKK m.10)

Veri sorumlusu, kişisel verilerin işlenme amaç ve vasıtalarını belirleyen gerçek veya tüzel kişidir. Kanun, veri sorumlularına aydınlatma yükümlülüğü getirir.  Bu kapsamda ilgili kişiye şu konularda bilgi verilmelidir:

• Veri sorumlusunun kimliği,
• Verilerin hangi amaçla işleneceği,
• Kimlere ve hangi amaçla aktarılacağı,
• Kişisel veri toplama yöntemi ve hukuki sebebi,
• Hakları. Veri sorumlusu ve varsa temsilcisi ilgili kişiye aydınlatmada
  bulunurken Kanun’un 11. maddesinde sayılan haklara da sahip
  olduğunu belirtmelidir.

IV. İlgili Kişinin Hakları (KVKK m.11)

İlgili kişi, yani verisi işlenen birey, KVKK’nın 11. maddesi kapsamında veri sorumlusuna başvurarak:

• Kişisel verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme,
• İşlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
• Amacına uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
• Aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
• Eksik ya da yanlış işlenmişse düzeltilmesini isteme,
• Silinmesini veya yok edilmesini isteme,
• Otomatik sistemlerle yapılan analizlere itiraz etme,
• Zarara uğraması hâlinde tazminat talep etme haklarına sahiptir.

V. Veri Sorumluları Sicili (VERBİS)

Kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişiler, veri işlemeye başlamadan önce Veri Sorumluları Siciline kaydolmak zorundadır. Ancak, işlenen kişisel verinin niteliği, sayısı, veri işlemenin kanundan kaynaklanması veya üçüncü kişilere aktarılma durumu gibi Kurulca belirlenecek objektif kriterler göz önüne alınmak suretiyle, Kurul tarafından, Veri Sorumluları Siciline kayıt zorunluluğuna istisna getirilebilir. (KVKK m.16/2)

KVKK, bazı veri sorumlularına VERBİS’e kayıt olma yükümlülüğü getirmektedir. Bu sistem, Kişisel Verileri Koruma Kurumu tarafından tutulmakta ve veri sorumlularının hangi tür verileri işlediklerini, hangi amaçla sakladıklarını, yabancı ülkelere aktarımını, veri güvenliğine ilişkin alınan tedbirleri şeffaf bir şekilde sunmaktadır.

VI. Suçlar

Kişisel verilere ilişkin suçlar Türk Ceza Kanununun Özel Hayata ve Hayatın Gizli Alanına Karşı Suçlar başlığı altında, 135 – 140. Maddeleri arasında düzenlenmiştir. (KVKK m.17/1)

-Kişisel verileri hukuka aykırı olarak kaydetme suçu,

-Kişisel verileri hukuka aykırı olarak verme veya ele geçirme suçu,

-Verileri yok etmeme suçu hapis cezası ile yaptırıma tabi tutulmuştur.

VII. Kabahatler

Kanunun 18. Maddesinde, kanunda öngörülen yükümlülüklere aykırı davranılması halinde uygulanacak idari yaptırımlar düzenlenmiştir.

-Aydınlatma ve veri güvenliğini sağlama,

-Kurul kararlarını yerine getirme,

-Sicile kayıt ve bildirim ile imzalanan standart sözleşmeyi bildirim yükümlülüklerine aykırı davranılması kabahat olarak öngörülerek idari para cezası yaptırımına bağlanmıştır.

VIII. Sonuç

Kişisel verilerin korunması hukuku, sadece şirketlerin değil bireylerin de günlük yaşamında önem taşıyan bir alandır. Hem veri sorumlularının hukuka uygun hareket etmesi, hem de bireylerin kendi haklarının farkında olması bu sistemin etkin işlemesi açısından hayati önemdedir. Avukatlar olarak bizlerin de hem müvekkillerimizi bilgilendirmek hem de kendi faaliyetlerimizi bu yasal çerçevede yürütmek sorumlulu bulunmaktadır.

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır.

Dike Hukuk ile iletişime geçmek için:https://wa.me/905337608453

KİŞİSEL VERİLERİN KORUNMASI HUKUKU: TEMEL BİLGİLERLE BİR BAKIŞ yazısı ilk önce Dike Hukuk üzerinde ortaya çıktı.