I-) GERÇEK OLMAYAN YABANCI PARA BORCU

Gerçek olmayan yabancı para borcu, sözleşmede yabancı paranın ödenmesi kararlaştırılmış olsa dahi ödemenin TL karşılığında yapılmasıdır. Bu da ancak sözleşmede aynen ifa ya da buna benzer nitelikte bir hüküm kurulmamış ise gerçekleşir. Gerçek olmayan yabancı para borçlarında, borçlu lehine bir seçim şansı sağlanmıştır. Borçlu isterse yabancı para ile ödeme yapabilirken isterse de  ödeme günündeki yabancı paranın rayiç bedeli üstünden TL olarak ödeme yapıp seçme şansını kullanarak borçtan kurtulabilir. Bu seçme şansına da seçimlik yetki adı verilmektedir. Söz konusu rayiç bedel, ödeme günündeki TC Merkez Bankası’nın resmi kuru baz alınarak hesaplanmaktadır. (Bknz. 6098 sayılı TBK. m.99/II “Ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödeme yapılması kararlaştırılmışsa, sözleşmede aynen ödeme veya bu anlama gelen bir ifade bulunmadıkça borç, ödeme günündeki rayiç üzerinden Ülke parasıyla da ödenebilir.”)   Alacaklının bu aşamada borçlunun bu seçimlik yetkisine bir etkisi olamaz. Borçlunun TL ödeme teklifinin alacaklı tarafından reddedilmesi, alacaklıyı alacaklı temerrüdüne düşürür. Alacaklının, borcun yabancı parayla ödemesini isteme hakkı da yoktur.

II-) GERÇEK YABANCI PARA BORCU

Borçlunun borçlandığı yabancı parayı aynen ifası zorunlu olduğu, borçlunun seçimlik yetkisi bulunmayan yabancı para borçları gerçek yabancı para borçlarıdır. Genel olarak kabul edildiği üzere, söz konusu yabancı para birimiyle ifa sonradan imkânsızlaşırsa (örneğin para biriminin tedavülden kalkması gibi), borç sona ermeyip, borçlunun TL üzerinden ödeme yaparak borcundan kurtulabileceği kabul edilmektedir. Bu durumda çevirinin, Yargıtay kararlarınca fiili ödeme tarihindeki kura göre yapılacağı belirtilmektedir.

Gerçek yabancı para borçlusunun temerrüde düşmesi durumunda, alacaklı vade ödeme tarihi kur üzerinden TL olarak ödeme yapılmasını isteyemez. Borcun aynen ifasına karar verilmesi durumunda borçlu da alacaklı da paranın TL olarak ödenmesini isteyemez. Temerrüt durumunda faiz, 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunu’nun 4-a “Sözleşmede daha yüksek akdi veya gecikme faizi kararlaştırılmadığı hallerde, yabancı para borcunun faizinde Devlet Bankalarının o yabancı para ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı uygulanır.” şeklinde uygulanır.

Gerçek yabancı para alacağının icra takibine konu olması durumunda İcra İflas Kanunu yabancı para üzerinden icra takibi yapılmasını yasaklamıştır. Bu nedenle alacak, takip tarihi itibariyle TL karşılığı üzerinden gösterilir. Ancak takip sırasında işlenen faiz yukarıda bahsettiğimiz Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanunu’na göre belirlenir. Kısacası İcra takibi yabancı parayı TL’ye dönüştürmez. Yabancı para borcu ile ilgili uzman avukatlarımıza icra takibi ve dava konularınız ve sorularınız için ulaşabilirsiniz.

Yargıtay Kararı – 3. HD., E. 2021/1761 K. 2021/11255 T. 11.11.2021

“Somut olayda her ne kadar mahkemece, takip dosyasında borcun yabancı para borcu olup olmadığı, yabancı para borcu ise hangi tarihteki kur üzerinden Türk parasına çevrildiğinin anlaşılamadığı belirtilmiş ise de; dava konusu takipte 9.400 Euro alacağın takip tarihindeki Türk Lirası karşılığı olan 16.685 TL, asıl alacak olarak gösterilmiş; 8.463 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 25.148 TL üzerinden takip başlatılmış, itiraza uğrayan toplam takip miktarı olan 25.148 TL üzerinden de harç yatırılmak suretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.

Bu durumda mahkemece, davacının alacağını Türk Lirası olarak talep ettiği, faiz oranı ile başlangıç tarihinin takip talebinde gösterilmemesinin ise şikayete tabi olduğu ve bu yönde bir şikayet de bulunmadığı gözetilerek, işin esasının incelenmesi ve varılacak sonuca göre bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.

SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenle hükmün HUMK’nın 428. maddesi gereğince davacı yararına BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 6100 sayılı HMK’nın geçici madde 3 atfıyla 1086 sayılı HUMK’nın 440.maddesi gereğince karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere, 11/11/2021 gününde oybirliğiyle karar verildi.”

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır.

Dike Hukuk ile iletişime geçmek için: https://wa.me/905337608453

YABANCI PARA BORCU NEDİR? yazısı ilk önce Dike Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

Ödeme emrine itirazın süresi ve şekli İcra İflas Kanunu’nun 62. maddesinde düzenlenmiştir:

“İtiraz etmek isteyen borçlu, itirazını, ödeme emrinin tebliği tarihinden itibaren yedi gün içinde dilekçe ile veya sözlü olarak icra dairesine bildirmeye mecburdur. İtiraz, takibi yapan icra dairesinden başka bir icra dairesine yapıldığı takdirde bu daire gereken masrafı itirazla birlikte alarak itirazı derhal yetkili icra dairesine gönderir; alınmayan masraftan memur şahsen sorumludur. Takibe itiraz edildiği, 59 uncu maddeye göre alacaklının yatırdığı avanstan karşılanmak suretiyle üç gün içinde bir muhtıra ile alacaklıya tebliğ edilir.”

Alacaklının ilk olarak yapması gereken şey itirazın 7 günlük kanuni süre içerisinde yapılıp yapılmadığını kontrol etmektir. Eğer süresinde yapılmayan bir itiraz var ise bu itiraz geçersiz sayılacaktır. Ödeme emri kesinleşecektir. Ancak eğer itiraz süresinde yapılmış ise takip durur ve  takibin devamını sağlamak için alacaklının aşağıda açıkladığımız işlemlerden birini yapması gerekmektedir. Alacaklının burada izleyebileceği iki yol bulunmaktadır.

I-) İTİRAZIN KALDIRILAMASI YOLU

Alacaklı duran takibin devam etmesi için itirazın kaldırılması yoluna başvurabilir. İtirazın kaldırılması bir dava değildir. Hukuki bir yoldur. Duruşmasız olarak görülen işlerdendir. İcra takibinin başlatıldığı yer İcra Hukuk Mahkemesinde görülür. Davaya göre daha hızlı bir yoldur.

Ancak bu yola başvurabilmek için birtakım şartlar gerekmektedir. İlk şart süre şartıdır. Bu yola başvurmak itirazdan ( tebliğ tarihi )  itibaren 6 aylık bir süreye tabidir. Diğer bir şart olarak bu yola başvurmak için alacaklının elinde bir takım belgeler bulunmalıdır.   Bu belgeler  İİK 68. maddede sayılmıştır. Bu belgeler kanun hükmünde;

• İmzası ikrar edilmiş adi senet
• İmzası noterlikçe onaylı senet
• Resmi dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dahilinde ve usulüne göre verdikleri belgeler
• Kredi kurumları ile ilgili belgeler
• Borçlunun resmi daireler veya memurlar huzurunda borç ikrarında bulunması

Olarak sayılmıştır.

II-) İTİRAZIN İPTALİ DAVASI YOLU

Bu yol daha uzun bir yoldur. Elinde İİK m. 68  anlamında belge olamayan alacaklılar bu yola başvurabilir. Genel dava hükümlerine göre görülen bir davadır. İtirazdan ( tebliğ tarihi) itibaren 1 yıl içinde açılmalıdır. Duruşmalı olarak görülür. Her türlü delil kullanılabilir.

İtirazın iptali davasında görevli ve yetkili mahkeme HMK hükümlerine göre tespit edilir. Uyuşmazlığın esasına bakacak olan mahkeme hangi mahkeme ise itirazın iptaline de o mahkeme bakar. Örneğin kira alacağı ile ilgili başlatılan bir icra takibine itiraz edilmesi durumunda itirazın iptali davası Sulh Hukuk Mahkemesinde açılmalıdır veya uyuşmazlık ticari bir iş ile alakalı ile dava Asliye Ticaret Mahkemesinde açılmalıdır.

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır.

Dike Hukuk ile iletişime geçmek için: https://wa.me/905337608453

BORÇLU ÖDEME EMRİNE İTİRAZ ETTİĞİNDE NE YAPILMALI? yazısı ilk önce Dike Hukuk üzerinde ortaya çıktı.