I. Ceza Yargılaması ve İnfaz Değişiklikleri (CMK & TCK)

• HAGB Kararlarına İstinaf ve Temyiz: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB) kararlarına karşı eski itiraz usulü kaldırıldı; Bölge Adliye Mahkemelerine (BAM) istinaf, kanuni şartları varsa Yargıtay’a temyiz kanun yolu açıldı.
• Kaçak Sanıklar Hakkında Düzenleme: Kaçak sanık hakkında güvenlik tedbirine karar verilmesi halinde savunma hakkının kullanılması amacıyla kaçak sanığa ve müdafiye yargılamanın yenilenmesini talep edebilme hakkı tanınmaktadır.
• Yargıtay C. Başsavcılığı İtiraz Yetkisi: Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısının Ceza Genel Kuruluna itiraz yetkisinin kapsamı genişletildi ve başsavcılığa dosya tesliminden itibaren 3 aylık hak düşürücü süre getirildi.
• IBAN/ Hesap Kullanımı Cezai İndirimi: Suçta kullanılan IBAN, banka kartı veya kripto varlık hesaplarında, fiilin yalnızca “hesap kullandırmaktan” ibaret kaldığı durumlarda fail hakkında cezada yarı oranında indirim öngörüldü.
• İşkence, eziyet ve kötü muamele suçlarında “hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı” verilemeyeceği yasalaştırılmıştır.

II. Hukuk Yargılaması ve İcra-İflas (HMK, İİK & TMK)

• Belirsiz Alacak Davası (HMK m.107) Kaldırıldı: Belirsiz alacak davası uygulaması kaldırıldı. Öte yandan kısmi davada tahkikat bitinceye kadar iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın talep artırımı yapılabileceği düzenlendi.
• Duruşma Araları (3 Ay Sınırı): Yazılı yargılama usulüne tabi davalarda kural olarak iki duruşma arasının istisnai haller haricinde en fazla 3 ay olabileceği düzenlenmektedir.
• SEGBİS ve e-Duruşma: Uzaktan ses ve görüntü nakli yoluyla duruşmalara katılma (SEGBİS/e-Duruşma) usul ve esasları genişletildi ve yeniden düzenlendi.
•  Elektronik Satış ve İcra Satışları: İcra ve ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) satışlarında elektronik satış portalı, teminat yatırma, ihale bedelinin ödenmesi ve paydaşlara satış süreçlerinde önemli değişiklikler yapıldı.

– Tüm maliklere miras yoluyla intikal eden ve mirasçılar dışında üçüncü kişilerin mülkiyet hakkının bulunmadığı taşınmazlar yönünden ortaklığın satış suretiyle giderilmesine ilişkin açık artırmalarda satışa konu malın kıymetinin yüzde yüzü üzerinden yapılacak ilk artırmaya yalnızca malik olan mirasçıların katılması esası kabul edilmektedir.

– Ortaklığın satış suretiyle giderilmesinde pay sahiplerine de teminat yatırma zorunluluğu getirilmektedir.

– İhale alıcısının en yüksek teklifi verip de süresi içinde ihale bedelini yatırmaması hâlinde alınan teminatın iade edilmeyip, öncelikle satış masraflarından mahsup edileceği kalan kısmın hak sahiplerine dağıtılacağı hüküm altına alınmaktadır.

-İhale alıcısının süresi içinde ihale bedelini yatırmayarak, yapılan ihalenin iptaline neden olması karşılığında teklif ettiği bedelin %5’i oranında idari para cezası verileceği düzenlenmektedir.

-Vesayet altındaki kişilere ait taşınır ve taşınmaz malların satışının UYAP e-satış portalı üzerinden yapılması sağlanmaktadır

• Destekten Yoksun Kalma Tazminatı: Çalışma gücünün azalmasından ya da yitirilmesinden doğan kayıplar ile ölenin desteğinden yoksun kalan kişilerin bu sebeple uğradıkları zararların hesap yöntemi ve hesaplanacak miktara işleyecek faizin başlama ve uygulama zaman aralığı yeniden belirlenmektedir. Ayrıca ifa amacıyla yapılan peşin ödemeler, toplam alacaktan oransal olarak mahsup edilecektir.

III. Kanun Yolları, İdari Yargı ve Diğer Kurumsal Değişiklikler

• İstinaf ve Temyiz Parasal Sınırları: Adli yargıda istinaf başvurusunun kısmen veya tamamen kabul edilerek yeniden esas hakkında verilen kararların, miktar veya değeri itibarıyla ilk derece mahkemesi parasal sınırının üzerinde olması halinde, bu kararlara karşı temyiz yoluna başvurulabilmesi sağlanmaktadır.;
• Vekâlet Ücreti ve Yargılama Gideri Kısıtlaması: BAM kararı ile ilk derece kararı arasındaki farkın sadece vekalet ücreti veya yargılama giderinden ibaret olduğu uyuşmazlıklarda Danıştay ve Yargıtay’a temyiz yolu kapatıldı.
• Kanuni Faiz Oranı: Kanuni faiz oranının yüzde 24 yerine Merkez Bankasının belirlemiş olduğu kısa vadeli reeskont kredi oranının yüzde 80’i (2026 yılı için reeskont oranı yüzde 38,75; reeskont oranının %80’i yüzde 31) üzerinden belirlenmesine ilişkin düzenleme yapılmaktadır.
• Diğer Alanlar: Hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvuran hâkim ve Cumhuriyet savcılarına uyarma cezası verilebilmesi düzenlenmektedir.

– İdare mahkemelerinde tek hâkim tarafından karara bağlanacak dava türleri artırılmaktadır. Böylece 486.000-TL parasal sınırı aşmayan uyuşmazlıklarda tek hakimle yargılama yapılacağı düzenlendi.

-Noterlik işlemleri, Adli Tıp Kurumu yapısı, hâkim-savcı yardımcılığı sistemi, bilirkişilik mekanizmasına dair kapsamlı düzenlemeler yürürlüğe girdi.

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır.

Dike Hukuk ile iletişime geçmek için: https://wa.me/905337608453

12. YARGI PAKETİ DEĞİŞİKLİKLERİ yazısı ilk önce Dike Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

I-) Askerlik Çağı

 Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 72. maddesine göre vatan hizmeti, tüm vatandaşların görevidir. Bu yükümlülük, 7179 sayılı Asker Alma Kanunu’nda belirtilen esaslarda düzenlenmiştir.

Her erkeğin 20 yaşına girdiği yılın Ocak ayının birinci gününden başlayarak 41 yaşına girdiği yılın Ocak ayının birinci gününe kadar geçen süre askerlik çağı olarak tanımlanır. Askerlik çağı, kendi içerisinde  üç döneme ayrılmaktadır.

A-Yoklama Dönemi

Yoklama dönemi, askerlik çağının başlangıcından muvazzaflık hizmetinin başlangıç tarihine kadar geçen süreci kapsamaktadır.  Yoklama işlemi; askerlik yükümlülüğü bulunan kişinin kim olduğu, nerede ikamet ettiği, eğitim ve meslek durumu ile genel sağlık durumuna ilişkin kişiye ait bilgilerin tespit edilmesidir.

! Yoklamasını süresi içinde yaptırmayan kişiler hakkında, başvuruları sırasında veya yetkili mercilerce tespit edilmeleri hâlinde “yoklama kaçağı” olarak işlem yapılır.

B- Muvazzaflık Dönemi

Askerlik hizmetini yerine getirmek üzere silah altına alınan kişi, terhis tarihine kadar muvazzaflık dönemi içindedir.

C- Yedeklik Dönemi

Muvazzaflık döneminin sona ermesinden askerlik çağının sonuna kadar geçen sürede yükümlü, yedeklik döneminde kabul edilir.

Barış zamanında, geçerli bir mazereti olmaksızın askerlik yükümlülüğünün yerine getirilmemesi hukuka aykırıdır. Bu yükümlülüğe aykırı davranan kişiler hakkında idari yaptırımlar uygulanır ve cezai sorumluluk doğar.

Sağlık durumu askerliğe elverişli olmayan veya kanunda öngörülen muafiyet şartlarını taşıyan kişiler, askerlik hizmetini yerine getirmekle yükümlü değildir. Bunun yanında, 7179 sayılı Askeralma Kanunu ve Askeralma Yönetmeliği’nde belirtilen koşulların sağlanması hâlinde askerlik hizmetinin ertelenmesi de mümkündür.

Bu duruma örnek olarak, emniyet sınıfında görev yapanlar gösterilebilir. Emniyet hizmeti mensupları göreve başladıkları tarihten itibaren askerlik hizmetini yaklaşık on yıl süreyle erteleme imkânına sahiptir ve on yıl süreyle fiilen görev yapmış olanlar askerlik hizmetini yerine getirmiş sayılmaktadır.

II-) Yoklama Döneminde Sağlık Muayenesi

Sağlık muayenesi, öncelikle yükümlünün kayıtlı olduğu aile hekimi tarafından; aile hekiminin bulunmaması hâlinde ise müracaat edilen askerlik şubesine en yakın resmî sağlık kuruluşundaki görevli hekim tarafından yapılmaktadır. Muayene sonucunda kişi, askerliğe elverişli, geçici rahatsızlığı bulunan veya askerliğe elverişli olmayan şeklinde sınıflandırılır. Askerliğe elverişli olan yükümlü, tahsil seviyesine göre yedek subay aday adayı, yedek astsubay aday adayı veya er statülerinden birine dahil edilir.

Sağlık muayenesi sonucu verilen Askerliğe elverişli değildir raporu (“çürük raporu” olarak da anılmaktadır) kişiyi askerlik hizmetinden muaf kılar. Geçici rahatsızlığı bulunan kişiler hakkında ise hekim değerlendirmesi doğrultusunda üç yıla kadar erteleme/istirahat niteliğinde rapor düzenlenebilir. Bu raporun geçerli olduğu süre içinde yükümlü yeniden sağlık muayenesine sevk edilmez; ayrıca bu süre zarfında kişi yoklama kaçağı olarak değerlendirilmez.

III-) Sağlık Muayenesinde Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar

A-Sağlık Muayenesinde Doğru ve Eksiksiz Beyanın Önemi

Yoklama döneminde gerçekleştirilen sağlık muayeneleri, 7179 sayılı Askeralma Kanunu, Askeralma Yönetmeliği ve Türk Silahlı Kuvvetleri Sağlık Yeteneği Yönetmeliği uyarınca belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yapılmaktadır. Bu süreçte önem arz eden husus; yükümlünün mevcut engel durumunun, geçici rahatsızlıklarının veya henüz tıbben tespit edilmemiş olmakla birlikte yükümlünün bizzat bildiği bir sağlık durumunun eksiksiz ve doğru biçimde tespit edilmesidir.

Muayene öncesinde yükümlülerden sağlık durumlarına ilişkin beyanları alınır. Sağlık durumu itibarıyla askerliğe elverişli olmadığını düşünen veya askerlik hizmetini etkileyebilecek bir rahatsızlığı bulunduğunu bilen yükümlünün, mevcut sağlık rapor ve belgelerini muayeneyi gerçekleştiren hekime sunması önem arz eder. Zira beyan edilmeyen ya da fizikî muayene sırasında tespit edilemeyen rahatsızlıklar bakımından ileri tetkik yoluna gidilmemektedir.

Bu çerçevede, muayene sürecinde “askerliğe elverişli” kararı verilmesi hâlinde, sonradan ileri sürülecek sağlık iddialarının değerlendirilmesi somut olaya göre değişmekle birlikte, uygulamada daha sınırlı imkânlarla gündeme gelebilmektedir. Bu nedenle, askerliğe elverişlilik değerlendirmesine konu olabilecek sağlık durumlarının muayene aşamasında açık ve doğru biçimde beyan edilmesi, varsa ilgili belgelerin zamanında ibrazı yerinde olacaktır.

B- Güncel Mevzuatın Takibi ve Uygulamadaki Değişiklikler

Askerliğe elverişlilik koşullarına ilişkin düzenlemeler ile bunların uygulama esasları, mevzuat değişiklikleri doğrultusunda zaman içerisinde güncellenebilmektedir. Bu nedenle yükümlünün, sahip olduğu sağlık sorununa göre hangi prosedürün işletilmesi gerektiğini ve sürecin doğru yürütülüp yürütülmediğini güncel mevzuat hükümleri çerçevesinde takip etmesi önem arz eder.

Nitekim, 23/09/2025 tarihli mevzuat değişikliği ile dış kaynaktan temin edilecek subay, astsubay, uzman erbaş, sözleşmeli erbaş/er adayları ile öğrenci adayları bakımından; nevrotik bozukluk ya da geçirilmiş, remisyonda bulunan veya hafif düzeyde dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) bulunması hâlinde “sağlam kabul” edilebilmek için aranan şartlar ağırlaştırılmıştır.

C- Sağlık Raporuna İtiraz Etme

Sağlık muayenesi sonucunda düzenlenen ve kesinleşen sağlık raporlarına karşı, yükümlünün itiraz hakkı bulunmaktadır. İtiraz süresi, raporun yükümlüye tebliğ edildiği veya teslim edildiği tarihten itibaren otuz gündür.

IV-) Yurt Dışında Yaşayanlar İçin Sağlık Muayenesi Süreci

Yurt dışında yoklama işlemleri, Türk konsoloslukları aracılığıyla ve yükümlünün bulunduğu ülkenin sağlık mevzuatına uygun şekilde resmî sağlık kuruluşlarında yürütülür. Herhangi bir rahatsızlığı bulunmayanların muayene belgesi, konsolosluk tarafından doğrudan nüfusa kayıtlı olunan askerlik şubesine gönderilir. Askerliğe engel bir sağlık sorunu bulunduğunu beyan edenlerin muayene ve tetkikleri ise yine bulundukları ülkede yapılır; sonuçlar/raporlar Türkçe tercümeleriyle birlikte konsolosluk aracılığıyla Bakanlığa iletilir.

Yurt dışında yoklaması yapılanlardan kural olarak sağlık beyanı alınmaması ve yurt dışı raporlara yönelik itirazların Türkiye’de yetkili sağlık kuruluşlarında sonuçlandırılması, bu süreçte belgelerin eksiksiz hazırlanması, tercümelerin usule uygun yapılması ve gönderim aşamalarının yakından takip edilmesini özellikle önemli kılmaktadır.

Askerî Ceza Kanunu’nun 79. maddesi uyarınca, kendisini  herhangi bir suretle askerliğe yaramayacak hâle getiren ya da kendi rızasıyla bu hâle getirten kişiler bakımından cezai sorumluluk doğabilmektedir; 80. madde uyarınca ise 79. maddede sayılan fiilleri bilerek başkasına yapanlar da aynı şekilde cezalandırılır.

Yükümlünün muvazzaflık dönemi içinde, hizmetle bağlantılı şekilde askerliğe elverişsiz hâle gelmesi hâlinde,  idarenin sorumluluğu söz konusudur.

Danıştay 10. Daire Başkanlığı  2018/2826 E.  ,  2022/4217 K.

” İdari eylem nedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle tam yargı davasının açılabilmesi için; maddi olayın, zarara sebep olan eylemin idariliğinin ve yol açtığı zararın kesin olarak ortaya konulması zorunludur. Söz konusu eylemin idariliği ve doğurduğu zarar bazen eylemin yapılmasıyla veya olayın gerçekleşmesiyle birlikte ortaya çıkarken, bazen de çok sonra değişik araştırma, inceleme, ceza soruşturma ve kovuşturması veya kesin sağlık kurulu raporları sonucu ortaya çıkabilmektedir. Özellikle askeri görev sırasında meydana gelen kaybolma, ölüm, yaralanma gibi durumlarda, zarara sebebiyet veren olgunun saldırı, kaza, ihmal, dikkatsizlik ve benzeri nedenlerle gerçekleşip gerçekleşmediği yapılan adli veya idari soruşturma sonucu ortaya çıkacaktır. Bu bağlamda, soruşturma ve/veya kovuşturma sırasında ya da sonucunda elde edilen bilgilerin, dava açmaya elverişli olup olmadığının ve takip edilecek usulün belirlenmesinde önemli bir yer tuttuğu açıktır. Bir başka ifadeyle, ölüm veya yaralanma olayının sebebine dair bilgi ve belgeler, idarenin kusur sorumluluğuna dayalı tazminat davası açılıp açılmamasına yönelik iradenin ortaya çıkmasında belirleyici bir etkiye sahiptir.”

Askerlikte Sağlık Muayenesi ve Muafiyet ile ilgili sorularınız için iletişim formunu doldurarak veya telefonla bize ulaşabilirsiniz.

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır. Dike Hukuk ile iletişime geçmek için: https://wa.me/905337608453

ASKERLİKTE SAĞLIK MUAYENESİ VE MUAFİYET yazısı ilk önce Dike Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

I. Teminat Kavramı

İdari yargıda teminatı incelemeye geçmeden önce teminat kavramını ele almak yerinde olacaktır. Teminat, hukukta ‘bir borcun ödenmesi hususunda gösterilen güvence, sigorta işlemi, garanti’ olarak tanımlanmaktadır. Teminat bir borcun zamanında veya kararlaştırılan yerde ve uygun şartlarla, ödenmesini sağlayan, garanti eden, güven vermesini mümkün kılan bir uygulamadır.

Vergi hukukunda teminat, kanunda sayılan teminat istenilmesini gerektirecek hallerin meydana gelmesi ile yetkili memurlarca yapılan ilk hesaplara göre alacağı karşılayacak miktarda ve kanunda gösterilen ekonomik değerlerin güvence unsuru olarak verilmesi anlamını taşımaktadır. Vergi icra hukukunda ise teminat, vergi alacaklısı devletin alacağını tahsil etme aşamasında ortaya çıkan risklere karşı vergi mükellefinden istenen bir karşılık, bir güvence olarak karşımıza çıkmaktadır.

6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanunun 9 ila 12. Maddeleri arasında kamu alacağının tahsilinin tehlikeye düşmesini önlemek amacıyla teminat isteme hükümleri düzenlenmiştir. Buna göre vergi zıyaı cezası kesilmesini gerektiren haller ile kaçakçılık koşulu mevcut ise muhakkak teminat istenmesi zorunluluğu düzenlenmiştir.

Teminat istenirken borçluya tanınacak süre bakımından 6183 Sayılı Kanunda bir düzenleme bulunmamakla birlikte Kanunun 8. Maddesinde yapılan atıf uyarınca bu halde VUK 14. Maddesi dikkate alınarak borçluya en az 15 günlük süre verilmesi gerektiği gözetilmektedir.

2577 Sayılı İYUK m. 31’in atfı ile idari yargılamada teminat hususunda İYUK’ ta hüküm bulunmayan hallerde 6100 Sayılı Hukuku Muhakemeleri Kanuna(HMK) atıf yapılmıştır. HMK m.84’e göre:

Teminat gösterilecek hâller MADDE 84– (1) Aşağıdaki hâllerde davalı tarafın muhtemel yargılama giderlerini karşılayacak uygun bir teminat gösterilir: 

a) Türkiye’de mutad meskeni olmayan Türk vatandaşının dava açması, davacı yanında davaya müdahil olarak katılması veya takip yapması.

b) Davacının daha önceden iflasına karar verilmiş, hakkında konkordato veya uzlaşma suretiyle yeniden yapılandırma işlemlerinin başlatılmış bulunması; borç ödemeden aciz belgesinin varlığı gibi sebeplerle, ödeme güçlüğü içinde bulunduğunun belgelenmesi.

(2) Davanın görülmesi sırasında teminatı gerektiren durum ve koşulların ortaya çıkması hâlinde de mahkeme teminat gösterilmesine karar verir.

(3) Mecburi dava ve takip arkadaşlığında teminat gösterme yükümlülüğü, bu yükümlülüğün tüm davacılar bakımından mevcut olması hâlinde doğar.

Teminat gerektirmeyen hâller MADDE 85-(1) Aşağıda sayılan hâllerde teminat istenemez:

a) Davacının adli yardımdan yararlanması.

b) Davacının, yurt içinde istenen teminatı karşılamaya yeterli taşınmaz malının veya ayni teminatla güvence altına alınmış bir alacağının bulunması.

c) Davanın, sırf küçüğün menfaatlerini korumaya yönelik olarak açılmış olması.

ç) İlama bağlı alacak için ilamlı icra takibi yapılmış olması.

HMK m.86′ uyarınca;  yargılama giderlerini karşılayacak teminata, mahkemece kendiliğinden karar verilir. Hâkim, teminat kararı vermeden önce tarafları veya müdahale talebinde bulunan kişiyi dinleyebilir. Ayrıca HMK m. 87/2 uyarınca; teminatı gerektiren durum ve koşullarda değişiklik olması hâlinde, hâkim teminatın azaltılması, artırılması, değiştirilmesi ya da kaldırılmasına talep üzerine veya re’sen karar verebilir.

Hâkim tarafından belirlenen kesin süre içinde teminat gösterilmezse, dava usulden reddedilir. Müdahale talebinde bulunan kişi, kesin süre içinde istenen teminatı vermezse, müdahale talebinden vazgeçmiş sayılmasına karar verilir.

İdari yargıda teminat gösterilmesini gerektiren sebep ortadan kalktığı takdirde, ilgilinin talebi üzerine mahkeme, teminatın iadesine karar verir.

İdari yargıda teminat müessesesi yürütmenin durdurulması kararları noktasında önem arz etmektedir.

II. İdari Yargılamada Teminatın Yürütmenin Durdurulması Kararlarına Etkisi

Yürütmenin durdurulması kararı; Anayasa m. 125 ve İYUK 27. Maddesinde düzenlenmiştir. İdari işlemin yürütülmesini (sonuç doğurmasının) açılan idari davasının sonuna kadar durduran ve dava konusu idari işlemin tüm hukuki sonuçlarını geçici olarak durduran, tedbir mahiyetinde bir ara karardır. Yürütmenin durdurulması kararı iptal davası ile birlikte talep edilir ve İYUK m. 27/1 uyarınca, Danıştay’da veya idari mahkemelerde dava açılması dava edilen idari işlemin yürütülmesini durdurmaz. Tek başına yürütmenin durdurulması talepli bir dava açılamaz.

İdari işlemlerdeki kanunilik karinesinin geçici olarak askıya alınması şeklinde de tanımlanabilecek olan yürütme durdurma kararları; idari işlemin iptal edilmesi anlamına gelmemekle birlikte yargılama boyunca işlemin hukuka uygun olduğuna ilişkin karinenin ve aynı zamanda işlemin uygulanmasının durdurulması anlamına geldiği ifade edilmektedir.

Uygulamada genel olarak akçeli işlerde teminat aranmakta, bunun yanında kamu görevlisi, emekli, öğrenci gibi dava taraflarından teminat alınmamaktadır. Ayrıca teminat bedelini kimi zaman idare mahkemeleri kararında belirtirken kimi zaman da bu işi idareye bırakmaktadır. Taraflar aralarında ihtilaf oluştuğu taktirde ise yürütmenin durdurulması kararını veren daire ya da mahkemece bu ihtilaf giderilmektedir.

 A. Yürütmenin Durdurulmasının Şartları

Yürütmenin durdurulmasının usule, esasa ve teminata ilişkin şartları mevcuttur.

1.Usule İlişkin Şartlar

Usule ilişkin şartlar başlıca, açılmış bir davanın bulunması, davacının yürütmenin durdurulmasını istemesi, yürütmenin durdurulması kararı için belirlenen harcın yatırılmış olması, yürütmenin durdurulması istemli dosyanın öncelikle incelenmesi ve yürütmenin durdurulması kararının gerekçeli olmasıdır.

2.Teminat Şartı

İYUK m. 27/6 uyarınca, yürütmenin durdurulması kararları teminat karşılığı verilir. Ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. Söz konusu hususlar, idari yargılamadaki yürütmeyi durdurma rejimindeki genel kuralı teşkil eder. Taraflar arasında idari yar teminata ilişkin olarak çıkan anlaşmazlıklar, yürütmenin durdurulması hakkında karar veren daire, mahkeme veya hakim tarafından çözümlenir. İdareden ve adli yardımdan faydalanan kişilerden teminat alınmaz.

3.Esasa İlişkin Şartlar

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesince, idarî işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idarî işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebileceği düzenlenmiştir.

III. Vergi Uyuşmazlıkları Özelinde Teminatın Etki Alanları

Vergi uyuşmazlıklarında, davanın açılması halinde mahkeme tarafından ek bir karar verilmesine gerek olmadan vergi tahsil işlemleri durur. Bunun üç istisnası vardır(İYUK m.27/8):

A. İhtirazi Kayıtla Verilen Beyannameler Üzerine Yapılan İşlemlere Karşı Dava Açılması

VUK m. 378/2 uyarınca yükümlüler beyan ettikleri matrah ve bu matrahlar üzerinden tarh edilen vergilere karşı dava açamazlar. Bu kural karşısında, yükümlü beyanıyla ilgili bazı noktalarda veya tümünde tereddütlü ise dava hakkını saklı tutabilmek için beyannamesine buna ilişkin ihtirazi kayıt koyabilir. Bu metodla yükümlü bir yandan beyanname ibra etmemenin sonuçlarından korunmuş diğer yandan ise VUK’a aykırı hareket etmeden dava hakkını korumuş olmaktadır. Bu halde tarh edilen vergiye karşı dava açılması halinde tahsilat işlemi durmaz, Buna karşılık davacı yürütmenin durdurulmasını talep edebilmektedir. Mahkeme şartları gerçekleşmiş ise yürütmenin durmasına karar vermektedir.

B. Tahsilat İşleminden Doğan Davalar

6183 Sayılı Amme Alacaklarının Tahsili Usulü Hakkında Kanun uyarınca yapılan tahsilat işlemlerine, özellikle ödeme emrine, ihtiyati haciz ihtiyati tahakkuk ve haciz işlemlerine karşı açılan davalarda, salt davanın açılması yürütmeyi durdurmaz. Açılan davada yürütmenin durması için talepte bulunulması ve yürütmenin durdurulması için gerekli şartların sağlanması ve teminat alınması gerekir(İYUK madde 27/4, 6)

Yürütmenin durdurulması kararları bu davalarda teminat karşılığı verilir, ancak durumun gereklerine göre teminat aranmayabilir. (İYUK madde 27/6)

C. Dava Dosyanın İşlemden Kaldırılması

Herhangi bir sebeple posta harcı veya ücreti verilmeden İYUK m.6/4,5 uyarınca mahkemece verilen sürede eksiklik giderilmez ise dosya işlemden kaldırılır ve varsa yürütmenin durdurulması kararı hükümsüz hale gelir Bu aşamadan sonra tahsil süreci devam eder ve durdurulabilmesi için mahkemenin yürütmenin durdurulması kararı vermesi gerekir.

IV. Kararların İstinafı ve Temyiz Edilmesi

İdari yargılama hukuku sonunda verilen karara karşı istinaf ve temyiz yoluna başvurulması kural olarak nihai kararın yürütülmesini durdurmamaktadır. Bu kararların teminat karşılığında yürütülmesinin durdurulması mümkün olabilmektedir.

İYUK madde 52 uyarınca: “1.Temyiz veya istinaf yoluna başvurulmuş olması, hakim, mahkeme veya Danıştay kararlarının yürütülmesini durdurmaz. Ancak, bu kararların teminat karşılığında yürütülmesinin durdurulmasına temyiz istemini incelemeye yetkili Danıştay dava dairesi, kurulu veya istinaf başvurusunu incelemeye yetkili bölge idare mahkemesince karar verilebilir.

2. İptal davalarında teminat istenmeyebilir.
3. İdareden ve adli yardımdan yararlananlardan teminat alınmaz.”

Davanın reddine ilişkin kararların temyizi halinde, dava konusu işlem hakkında yürütmenin durdurulması kararı verilebilmesi kanunda öngörülen koşulun varlığına bağlıdır. Ayrıca kararın bozulması halinde yürütme kendiliğinden durmaktadır.

Son Olarak:

22.01.2022 tarihli Resmi Gazete’ de yayımlanan 7351 sayılı Kanun’un 2. maddesi ile İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27. maddesinin 4. fıkrasına eklenen hüküm ile vergi kanunları uyarınca iadesi talep edilen vergilere ilişkin olarak açılan davalarda, dava konusu edilen tutarın %50’si oranında teminat alınmadan yürütmenin durdurulması kararı verilememesi yönünde düzenlenme yapılmış idi. Bu kanun maddesinin, Anayasal ve hatta AİHS düzleminde korunan hukuk devleti ilkesi ile ölçülülük ilkeleri açısından tartışmalı olduğu; bu nedenle de mülkiyet hakkı ve adil yargılanma hakları açısından tereddütler oluşturduğuna yönelik görüşler artmış, nitekim AYM tarafından iptal kararı ile 27. Maddenin 4. Fıkrasından çıkarılmıştır.

Anayasa Mahkemesinin 01/06/2022 tarih, E: 2022/14, K: 2022/70 sayılı kararı ile vergi iade talebine ilişkin davalarda teminat alınmadan yürütmenin durdurulması kararı verilemeyeceğini öngören kuralın iptaline karar verilmiştir. Böylece vergi iade talebine ilişkin idari yargıda teminat alınmaksızın da yürütmenin durdurulması kararı verilebilmektedir.

İdari Yargılamada Teminat konusunda sorularınız için iletişim formunu doldurarak veya telefonla bize ulaşabilirsiniz.

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır. Dike Hukuk ile iletişime geçmek için: https://wa.me/905337608453

İDARİ YARGIDA TEMİNAT yazısı ilk önce Dike Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

TÜRK VERGİ HUKUKUNDA DAVA AÇMA SÜRESİ

I-) Dava Açma Süresi

Dava açma süresi öğretide ve Danıştay kararlarında “hak düşürücü süre” niteliğinde kabul edilmekte ve kullanılmayan dava hakkı ile yargı yoluna başvuru hakkı ortadan kalkmaktadır ve kamu düzenini ilgilendirdiğinden re’sen mahkemece yargılamanın her aşamasında dikkate alınmaktadır.

A. Genel Kural

2577 Sayılı İYUK’un 7. Maddesinde dava açma süresini düzenlemiştir. Buna göre; 

“Dava açma süresi

Madde 7 –

1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.
2. Bu süreler; 
3. a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,
4. b) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği; 

Tarihi izleyen günden başlar.”

2577 Sayılı İYUK m.7/1’de “özel kanunlarında dava açma süresi gösterilmeyen hallerde” denilerek kendi kanununda dava açma süresi düzenlenmiş ise o sürenin geçerli olacağını hüküm altına almıştır. Buna göre: Özel kanunlarında gösterilen dava açma süreleri farklılık arz etmektedir. 

B. Özel Durumlar

1. 213 Sayılı VUK Mükerrer m. 49’ a göre; emlak vergisi ile ilgili olarak Maliye Bakanlığı ile Bayındırlık Bakanlığı’nın tespit ettiği bina metrekare normal inşaat bedellerine karşı Danıştay’da dava açma süresi RG’ de ilan edilmesinden itibaren 15 gündür.
2. 6183 Sayılı Kanun m. 15 uyarınca ihtiyati haciz işlemine karşı dava açma süresi, haciz tatbik olunanlar yönünden haczin tatbiki, gıyapta yapılan hacizlerde ise haczin tebliği tarihinden itibaren 15 gündür.
3. 6183 Sayılı Kanun m. 20 uyarınca ihtiyati tahakkuk kararına karşı yapılacak itirazda, ihtiyati haczi düzenleyen maddeye atıfla, ihtiyati haczi uygulayan tahsil dairesinin bulunduğu yerdeki vergi mahkemesinde m.15’te belirlenen sürede dava açılabileceği belirtilmiştir. Bu süre de 15 gündür ve süre ihtiyati haczin yapıldığı tarihten itibaren başlamaktadır. Gıyapta yapılması halinde süre ihtiyati haczin tebliğinden itibaren başlamaktadır.
4. 6183 Sayılı Kanun m. 58 uyarınca ödeme emrine karşı dava açma süresi belirlenmiş olup, bu süre ödeme emrinin tebliğinden itibaren 15 gündür.

6183 Sayılı Kanun m.15 ve 58 ödeme emri ve ihtiyati haciz işlemine karşı 15 günlük dava açma süresi öngörmesine karşın haciz işlemine yönelik ayrı bir dava açma süresi öngörmemiştir. Bu nedenle Devlet, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi resim ve harçlar ile benzeri mali yükümlülükler ve bunların zam ve cezalarından kaynaklı kamu alacaklarına karşı hacizde dava süresi vergi mahkemelerinde 30 gün içerisinde; sayılanlar dışında kalan kamu alacakları bakımından 60 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir.

1. VUK Ek m.7/4’e göre; re’sen veya ikmal yolu ile vergi tarh edilmesi ve ceza kesilmesi durumunda uzlaşma yoluna başvurulmuş olması ve uzlaşma sağlanamaması halinde 30 günlük dava açma süresi bu süre zarfında dolmuş ise ya da dava süresinin geri kalan kısmı 15 günden az ise, dava açma süresi uzlaşma sağlanamadığı hakkındaki tutanağın tebliği tarihinden itibaren 15 gündür.
2. VUK 124 ve 116 maddeleri kapsamında; Dava açma süresi içerisinde düzeltme yoluna başvurulması halinde, Danıştay 4. Dairesi’nin 11.07.198 tarih ve 2569/1931 sayılı kararında belirttiği üzere İYUK m.11 uygulama alanı bulmaktadır ve yükümlü tebliğ tarihinden itibaren otuz günlük dava açma süresi içerisinde dava açabilecektir. Bu durumda düzeltme başvurusu yapılması ile dava açma süresi durmaktadır. Vergi dairesi 30 günlük süre içinde talebe cevap vermez veya bu talebi reddederse, otuz günlük sürenin dolduğu veya ret cevabının tebliğinden itibaren daha önce işlemeye başlayan ve duran süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecektir. Yükümlü süresi içinde dava açmamış ise vergi dairesinin 30 günlük bekleme süresi geçtikten sonra ret cevabı verilmesi halinde dava açma hakkı yeniden doğmayacağı kabul edilmektedir. Dava açma süresinden sonra düzeltme talebinde bulunulduğu taktirde İYUK m.10/2 uyarınca Gelir İdaresi tarafından cevap verme ya da zımni ret tarihinden itibaren otuz gün içinde vergi mahkemesine dava açma süresi bulunmaktadır. 
3. Vergilendirmeye ilişkin düzenleyici işleme dayalı olarak duyurulan ilk uygulama işleminden sonra aynı konuda ikinci uygulama işleminin duyurulması ya da öğrenilmesi halinde dava açma hakkı doğup doğmayacağı tartışmalıdır. Danıştay oy çokluğu ile verdiği bir kararında ilk işlemle aynı konuda olan ikinci işlemin düzenleyici işlem bakımından dava açma hakkı doğurmayacağına hükmetmiştir. Bu kararda karşı oy yazısında İYUK m.7/4 te yer alan uygulama işlemi ile düzenleyici işleme birlikte dava açma hakkı tanınması karşısında, ancak ilk uygulama üzerine uygulanabileceği ve daha sonraki uygulamalarda geçerli olmayacağı yaklaşımı ile itiraz edilmiştir.

II-) Sürelerin Hesaplanması 

A-) Genel Olarak

İYUK m.8/1 ve Anayasa m.125 gereğince, dava açma süresi tebliğ veya süre ilana istinaden başlıyor ise, ilanı izleyen günden itibaren işlemeye başlamaktadır. Süre, son günün mesai saati sona ermektedir. Ancak UYAP sisteminden gece yarısına kadar işlem yapılması mümkündür. VUK m. 103 vd. maddelere göre adresleri belli olmayan yükümlülere ilan yolu ile tebligat yapılmaktadır. İlan tarihinden başlayarak bir ay içinde ne vergi dairesine müracaat yapmış ve ne de adresini bildirmiş olanlara bir ayın sonunda tebliğ yapılmış kabul edilmektedir.

Beyana dayalı vergilerde ihtirazi kayıtla beyan verilmesi neticesinde “tahakkuk fişinin kesilmesi” tebliğ yerine geçen işlem olarak kabul edilmektedir. Dava açma süresi bu tarihten itibaren başladığı kabul edilmektedir.

Tebliğ yerine geçen bir diğer işlem ise VUK m.109/2 ve 3’te belirtilen diğer ücret elde eden hizmet erbabının (özel hizmette çalışan şoför, özel inşaat sahiplerinin ücretle çalıştırdığı inşaat işçileri vb) vergileri, tarh zamanında bu yükümlülerin bağlı oldukları vergi dairesine müracaat ederek ibraz ettikleri vergi karnelerine yazılmak şeklinde tarh ve tebliğ olunur ve tebliğ edilmiş kabul edilmektedir.

Motorlu Taşıtlar Vergisi gibi tescile bağlı vergilerde dava açma süresi tescilin yapıldığı günü izleyen tarihten izlemeye başlamaktadır.

Tahakkuku tahsile bağlı olan damga vergisi gibi vergi ve harçlar için dava süresi tahsilatın yapıldığı günü izleyen günden itibaren başlamaktadır.

Tevkif yolu(kaynaktan kesinti yolu ile-stopaj gibi) alınan vergilerde süre, istihkak sahiplerine ödemenin yapılıp verginin kesildiği günü izleyen tarihten itibaren başlamaktadır.

Yükümlünün dava açma hakkı vergi idaresinden yanıltılması sonucunda engellenmiş ise, davanın süre aşımı yönünden reddedilmeyerek, dava hakkının kullanılmasının kabulüne karar verilmesi gerektiği görüşü hakimdir.

B-) Mali Tatil ve Adli Tatilin Dava İle İlgili Sürelere Etkisi

2575 Sayılı Danıştay Kanunu m.86 ve İYUK m.61/1’ de gösterildiği üzere; her yıl, 1 Eylülde başlamak üzere 20 temmuzdan 31 ağustosa kadar çalışmaya ara verildiğinden dava açma süresi çalışmaya ara verme zamanına rastlar ise süre, ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılır.

 Uzlaşmaya başvurma süresi de ara vermenin sona erdiği günü izleyen tarihten itibaren yedi gün uzamış sayılmaktadır.

Yine 5604 Sayılı Mali Tatil İhdas Edilmesi Hakkında Kanun(MTİEHK) 1’inci maddesi uyarınca mali tatil her yıl temmuz ayının birinden yirmisine kadar(yirmisi dahil)mali tatildir. İlgili kanunun m.1/3 fıkrasında mali tatilde işlemeyecek süreler belirtilmiştir: “Vergi Usul Kanunu hükümlerine göre belirli sürelerde yapılması gereken muhasebe kayıt süreleri, bildirim süreleri ve vergiyle ilgili işlemlere ilişkin dava açma süreleri malî tatil süresince işlemez. Belirtilen süreler malî tatilin bitiminden itibaren tekrar işlemeye başlar.”

Bu sürenin yalnızca genel dava açma sürelerinde mi geçerli olduğu(30 gün), özel kanunlardaki süreleri de kapsayıp kapsamadığı noktasında uygulamada görüş ayrılıkları mevcuttur. Mevzuatta açık düzenleme yer almamakla birlikte, Danıştay’ın da bu konudaki yaygın kararı; sadece dava açma sürelerinin mali tatilden etkileneceği, diğer işlemlerin(temyiz başvurusu vb) mali tatilden etkilenmeyeceği yönündedir.

MTİEHK m.1/7 ise gümrük idareleri, il özel idareleri ve belediyeler tarafından tarh ve/veya tahsil edilen vergi, resim, harçlarla ilgili olarak mali tatilin uygulanmayacağını hükme bağladığından bu alacaklar için dava açma süresinin de mali tatil hükümlerinden etkilenmemektedir. Kanunun lafzi yorumu ile 213 Sayılı VUK kapsamındaki tarhiyat işlemi için dava açma süresi durmakta, ancak 6183 sayılı Kanun kapsamındaki işlemler(ödeme emri, ihtiyati haciz vs) yönünden mali tatil hükümleri uygulanmayacağı görüşü mevcut ise de uygulamadaki görüş; bu işlemlerin de vergilendirme işlemi niteliğinde olması nedeniyle bu işlemler yönünden mali tatil hükümlerinin uygulanması yönünde, yani 1-20 Temmuz tarihleri arasında sürelerin bu işlemler için işlemeyeceği yönündedir. 

Ayrıca mali tatil süresinin bitişi adli tatil günleri ile çakışması sebebiyle mali tatil sebebi ile duran dava açma süresi adli tatil süresi ile birleşerek, dava süresi 7 Eylül tarihine dek uzamaktadır.

Vergi Hukukunda Dava Açma Süreleri ile ilgili sorularınız için iletişim formunu doldurarak veya telefonla bize ulaşabilirsiniz.

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır. Dike Hukuk ile iletişime geçmek için: https://wa.me/905337608453

VERGİ UYUŞMAZLIKLARINDA DAVA AÇMA SÜRESİ yazısı ilk önce Dike Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

I-) YARGI YOLU

Kişisel verileri ihlal edilen kişi, TCK kapsamında ceza mahkemelerine başvuru yapabilir. Kişisel verilerinin işlenmesinden zarar görmesi sebebi ile hukuk mahkemelerinde tazminat davası da açabilmektedir. Kurula siz şikayet edildiyseniz ve sonrasında Kurulca verilen herhangi bir idari para cezası var ise İdari Yargı yoluna gidebilmeniz de mümkündür. Ancak unutmamalı ki, haklılığınızı kanıtlamak için bir avukat yardımı almak elzemdir

II-) KVKK KAPSAMINDA BAŞVURU VE ŞİKAYET YOLU

Kanun, kişisel verilerin korunması kapsamındaki başvurular için kademeli bir başvuru usulü öngörmüştür. İlgili kişilerin, sahip oldukları hakları kullanabilmeleri için öncelikle veri sorumlusuna başvurmaları zorunludur. Bu yol tüketilmeden Kurula şikâyet yoluna gidilemez.

A-) VERİ SORUMLUSUNA BAŞVURU

Kişi rızası olmaksızın işlenen kişisel verilerle ilgili, ilk olarak ilgili kişi veri sorumlusuna başvuru yapmalıdır. KVKK md.11’de veri sorumlusuna başvuru sırasında neler talep edebileceğiniz açıkça sayılmıştır. Örneğin; kişisel verilerinizin işlenip işlenmediğini öğrenme, hukuka aykırı ele geçirilen verilerin yok edilmesini ve silinmesini isteme, kanuna aykırı işlemeden kaynaklı zararınızın tazminini isteme veyahut işlenen kişisel verilerinizle ilgili bilgi talep etme gibi konuları veri sorumlusuna iletmeniz gerekir.  Söz konusu olayda bu yolu kullanmak isterseniz, veri sorumlusuna başvuru yapmak zorundasınız. Yaptığınız başvurunun Türkçe olarak yapılması da bir zorunluluktur.

KVKK md.11 kapsamında başvuru dilekçesi hazırlayıp veri sorumlusuna iletmelisiniz. Bu iletimi, Resmi Gazetede yayımlanan 30356 Sayılı Veri Sorumlusuna Başvuru Usul ve Esasları Hakkında Tebliğinde başvurunun usulü, süresi ve kapsamı açıklanmıştır.

Gönderdiğiniz başvuru sonrasında veri sorumlusu, başvurunuzu ya kabul edecektir ya da gerekçesini açıklayarak reddetme hakkına sahiptir. Başvuru sonucunu ilgili kişiye yazılı veyahut elektronik ortamda bildirebilir. Veri sorumlusu 30 gün içinde başvurunuza cevap vermelidir. Şayet 30 gün içinde başvurunuza cevap verilmemiş, başvurunuz reddedilmiş veya verilen cevap yetersiz ise Kurula şikayet sürecini başlatabilirsiniz.

B-) KVKK KURULUNA ŞİKAYET

Veri sorumlusuna başvuru sonrasında; yetersiz cevap verilmiş veyahut başvurunuz reddedilmiş ise 30 gün, başvurunuza süresi içinde cevap verilmemesi halinde ise başvuru tarihinden itibaren 60 gün içinde Kurula şikayet sürecini başlatmanız gerekmektedir. Kurulun inceleme yapabilmesi için mutlaka yapılmış olan bir şikayete ihtiyaç yoktur. Kurulun kişisel verilerin ihlali iddiasını herhangi bir şekilde öğrenmesi durumunda da resen harekete geçerek görev alanına giren konularda gerekli incelemeyi yapması yetkisi bulunmaktadır.

Şikayet oluşturabilmeniz için KVKK internet sitesine girerek e-devlet kapısı ile giriş yapmanız gerekmektedir. Sonrasında ise bir dilekçe veyahut başvuru yazısı oluşturmanıza gerek kalmadan şikayet formunu eksiksiz doldurarak şikayetinizi oluşturabilirsiniz. Ayrıntılı bilgi için KVKK Şikayet Modülünü inceleyebilirsiniz.

Kanunda Kurulun, şikâyet üzerine yapacağı inceleme sonunda cevap vermesi öngörülmüştür ancak şikâyet tarihinden itibaren 60 gün içinde herhangi bir cevap verilmezse talebin reddedilmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır.

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır.

Dike Hukuk ile iletişime geçmek için: https://wa.me/905337608453

KİŞİSEL VERİLERİN İHLALİNDE NE YAPILMALI? yazısı ilk önce Dike Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

Vergi ihbarı ikramiyesinin ne olduğuna geçmeden önce verginin ne olduğunu anlamak gerekir. Günümüzde gerek tüzel gerekse gerçek kişiler vergi mükellefi olabilmektedir. Anayasamızın 73. Maddesinde bu durum “Herkes, kamu giderlerini karşılamak üzere, mali gücüne göre, vergi ödemekle yükümlüdür. Vergi yükünün adaletli ve dengeli dağılımı, maliye politikasının sosyal amacıdır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülükler kanunla konulur, değiştirilir veya kaldırılır. Vergi, resim, harç ve benzeri mali yükümlülüklerin muaflık, istisnalar ve indirimleriyle oranlarına ilişkin hükümlerinde kanunun belirttiği yukarı ve aşağı sınırlar içinde değişiklik yapmak yetkisi Cumhurbaşkanına verilebilir.” şeklinde açıklanmaktadır.

Ancak bazı durumlarda mükelleflerin vergilerini hukuka uygun şekilde ödemediği, vergi kaçırdığı veyahut usule aykırı işlemler yaptığı uygulamada karşımıza çıkan sorunlardandır.

Bu gibi durumların önüne geçilmesi için, 1905 sayılı “menkul ve gayrimenkul emval ile bunların intifa haklarının ve daimi vergilerin mektumlarını haber verenlere verilecek ikramiyelere dair kanun”1931 yılında yürürlüğe konularak önlem alınmıştır. İlgili kanundan anlaşılacağı üzere her bir vatandaşın usule uygun şekilde vergi ödemelerini yapma zorunluluğu ortaya konulmuş olup aksi bir durumda ise bunu ihbar eden kişilere ihbar (vergi) ikramiyesi ödenmesi amaçlanmıştır. Böylece ihbar eden kişilere,  ortaya çıkan vergi ve ceza üzerinden hesaplanarak ihbar ikramiyesi ödemesi yapılmaktadır.

Vergi kaçırmak aynı zamanda suç teşkil ediyor olup, tespit halinde faili aleyhine cezai süreç de yürütülür.

II-) İHBARDA GİZLİLİK ESAS MIDIR?

Vergi ihbarı yapıldığında kesinlikle yetkili merciiler bu incelemeyi gizlilik esaslarında yürütmek zorundadırlar. Vergi ihbarında bulunurken tüm bilgilerinize yer veriliyor olması bu bilgilerinizin ihbar edilene verileceği endişesi herkes tarafından yaşanmaktadır. Gizlilik konusunda, inceleme sonucunda ihbarın gerçek olup olmaması hususu önem kazanmaktadır.  Şayet vergi ihbarınız sabit çıkmazsa ihbar edilenin talebi üzerine yetkili merciiler muhbirin bilgilerini vermeye mecburdur. Asılsız vergi ihbarları, kişilerin veya işletmelerin itibarını zedelemesi, zaman ve kaynak israfına neden olması sebepleriyle hukuki ve cezai sorumluluk doğurabilmektedir. (Bu gibi durumlarda uzman avukatlardan yardım alınması sürecin hukuka uygun yönetilmesi açısından önem arz etmektedir.) Yapılan ihbar gerçek çıkar ve ikramiyeye hak kazanır iseniz hiçbir şekilde kimlik bilgileriniz paylaşılmaz, gizli tutulmak zorundadır.

III-) HANGİ TÜR VERGİ İHBARLARINDA İKRAMİYEYE HAK KAZANILABİLİR?

Hangi vergilerin ihbara konu olabileceğini 1905 sayılı Kanunun 6. maddesinde düzenlenmiştir:

• Gelir Vergisi
• Gelir Stopaj Vergisi
• Kurum Stopaj Vergisi
• Katma Değer Vergisi (KDV)
• Özel Tüketim Vergisi
• Damga Vergisi
• Motorlu Taşıtlar Vergisi
• Banka ve Sigorta Muameleleri Vergisi
• Özel İletişim Vergisi
• Şans Oyunları Vergisi
• Tapu Harçları

Yukarıda sayılanlar dışında açıklamak gerekirse;  düşük KDV oranı uygulaması, IBAN/PTT çeki yolu ile ödeme talep edilmesi, fiş/fatura verilmemesi, başka işletmenin POS cihazının kullanılması, mükellefiyet kaydının olmaması, sahte/yanıltıcı belge düzenlenmesi veya kullanılması, personel ücretinin elden ödenmesi, kira gelirinin beyan edilmemesi, tapu harcının eksik ödenmesi, kaçak ürün satışının yapılması gibi konu başlıklarında vergi ihbarında bulunabilmektedir. Bir defaya mahsus olarak çıkartılan olağanüstü vergiler ve buna bağlı cezalar ise ikramiye uygulamasında dikkate alınmamaktadır.

IV-) İHBAR İKRAMİYESİ İÇİN VERGİ İHBARI NASIL YAPILIR?

İlk olarak ikramiyeye hak kazanabilmek için en önemli husus, ihbar yapılırken ihbar ikramiyesi isteğinizi belirtmiş olmanızdır. Eğer bu talebinizi belirtmezseniz ihbarınız gerçek çıksa dahi ikramiyeye hak kazanamazsınız. İkinci olarak ise ihbarınızı yaparken TC kimlik numaranız ile adres bilgilerinizi eksiksiz girmeniz gerekmektedir. Vergi ihbarında bulunmak için 3 yol vardır, bunlar :

1. Yazılı şekilde bizzat ilgili kurumlara başvurmaktır. Herhangi bir Vergi Dairesi veyahut Mal Müdürlüğünden bu başvurular yapılarak ihbar edilen kişinin bağlı olduğu Vergi Dairesine gönderilebilir. İşlemleri ihbar edilenin Vergi Dairesi, başvuru dosyasının Vergi Dairesi Başkanlıklarına gönderir ve süreç Başkanlıklarca sonuçlandırılmaktadır. Yazılı verilen dilekçelerde en önemlisi elinizde bulunan ihbarı kanıtlar nitelikteki delilleri sunmanız ve somut bilgilerle ihbarı yapmanızdır.
2. Sözlü şekilde 189 hattını arayarak başvurmaktır.
3. E – devlet sistemi üzerinden Gelir İdaresi Başkanlığının Vergi Kayıp ve Kaçağına İlişkin İhbar Bildirimi formuyla ve de CİMER adresinden başvuru yapılabilmektedir.

Şunu belirtmekte fayda vardır ki; belirli bir konuya ilişkin olmayan veyahut genel nitelikli ifadeler içeren ihbarcıyla ilgili kimlik bilgileri taşımayan veya inandırıcı olmayan ihbarlar, incelemeye alınmaz.

V-) KİMLER İHBAR İKRAMİYESİ KAZANAMAZ?

1905 sayılı Kanunun 6’ncı maddesinin son fıkrası Vergi Usul Kanununun 5. maddesi dikkate alınarak değerlendirildiğinde:

• Vergi incelemeleri ve muameleleri ile uğraşan memurlar,
• Vergi kanunlarına göre oluşturulan komisyonlara katılanlar ( takdir ve uzlaşma komisyonu gibi),
• Danıştay, bölge idare mahkemeleri ve vergi mahkemelerinde görevli olanlar,
• Vergi işlerinde görev yapan bilirkişiler,
• Serbest muhasebeci mali müşavirler ve yeminli mali müşavirler,

tarafından yapılan vergi ihbarı sonucu doğacak matrah farkı için ihbar ikramiyesi ödemesi yapılmamaktadır. İhbarcının, ihbarda bulunduğu kurumun ortağı, yöneticisi veya çalışanı olması ihbar ikramiyesi almasına engel teşkil etmemektedir.

VI-) İHBAR İKRAMİYESİ ÖDEMESİ NASIL HESAPLANIR?

1905 Sayılı Kanunda düzenlenen ikramiye miktarları tahakkuk edecek vergi ve misil cezaları toplamı üzerinden :

500 TL’ye kadar %15,

500 – 5.000 TL arasında %30,

5.000 – 15.000 TL arasında %20

15.000 TL – üstü için ise %10

şeklinde düzenlenmiştir. İkramiye ödemeleri, ihbarın doğrulanması ve ikramiyeye hak kazanıldığının tespiti (rapor düzenlenmesi) sonrasında 1/3’ü, geri kalan 2/3’lük kısım ise ihbar edilenden tahsil edildikten sonra ödenmektedir.

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır. 

Dike Hukuk ile iletişime geçmek için: https://wa.me/905337608453

VERGİ İHBARINDA İKRAMİYE NASIL KAZANILIR? yazısı ilk önce Dike Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

I-) İLGİLİ MEVZUAT

• 4857 sayılı İş Kanununun 7 nci ve 90 ıncı maddeleri,
• 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunun 17-20 nci maddeleri,
• Özel İstihdam Büroları Yönetmeliği
• Özel İstihdam Büroları Genelgesi
• Türkiye İş Kurumu tarafından 4904 sayılı Türkiye İş Kurumu ile İlgili Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanunun 20 nci maddesine ve 4857 sayılı İş Kanununun 108 inci maddesine İstinaden Uygulanacak İdari Para Cezaları Hakkında TebliğSöz konusu düzenlemelere İŞKUR kurumsal web sitesinin anasayfasının kurumsal bilgi/mevzuat sekmesinden veya http://km.corpus.com.tr/?kid=288438 linkinden ulaşılabilir.

II-) ÖZEL İSTİHDAM BÜROSU BAŞVURU ŞARTLARI

Özel istihdam bürosu açmak için başvuru formu ile birlikte aşağıda sayılan belgeler İŞKUR il/hizmet müdürlüklerine ibraz edilir:

1) Yetkili kişilere ait T.C. kimlik numarası beyanı ve yabancı uyruklu kişiler için Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı‘ndan alınan çalışma izin belgesinin örneği,

2) Yetkili kişilere ait en az lisans düzeyinde öğrenim belgesinin onaylı örneği, yurtdışı okullardan mezun olanlar için yeminli mütercimlerce Türkçe’ye tercüme edilmiş diploma örneği,

3) Yetkili kişilerin adına müflis veya konkordato ilan etmemiş olduğuna ilişkin ticaret mahkemeleri ile icra, iflas dairesinden/müdürlüğünden alınmış belge,

4) Yetkili kişilerin; 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile Devletin güvenliğine karşı suçlar, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, zimmet, irtikap, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleye fesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, göçmen kaçakçılığı ve insan ticareti, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama veya kaçakçılık suçlarından mahkum olmamaları ve buna dair yazılı adli sicil beyanı,

5) Çalıştırılacak nitelikli personelin ilgili yönetmeliğin 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde sayılan koşulları taşıdığını gösterir belge veya onaylı örneği,

6) Özel istihdam bürolarının, münhasıran iş ve işçi bulmaya aracılık faaliyetinin yapılması için tahsis edilmiş, iş arayanla görüşme yapılabilecek şartlara uygun fiziki bir mekâna ve/veya internet sayfasına sahip olunduğuna ilişkin belge,

7) İş arayanlara, işe yerleştirmelere ve açık işlere ilişkin kayıtların ve istatistikî bilgilerin elektronik ortamda derlenmesine, kayıt ve muhafazasına ve elektronik iletişime uygun teknik donanıma sahip olunduğuna dair beyan,

8) Tacir sıfatı kazanmış olanlar için kuruluş ve değişikliklere ilişkin ticaret sicili gazeteleri ile kayıtlı oldukları ticaret veya sanayi odalarından alınmış faaliyet belgesi, tacir sıfatı taşımayan diğer tüzel kişiler için ise kurmuş oldukları iktisadi işletmenin iş ve işçi bulmaya aracılık yapacağını içerir hükmün yer aldığı ticaret sicil veya esnaf sicil kaydı ya da tüzük,

9) Vergi numarası.

Başvuruların kabul edilebilmesi için;

• Kurum alacağının bulunmaması,
• Kurumca belirlenen masraf karşılığının ödenmiş olması,
• Başvuru tarihinde brüt asgari ücret tutarının yirmi katına denk gelen miktarda teminat verilmesi,
gerekir.

Kurumca yapılan değerlendirme sonucunda belgelerinde eksiklik bulunmayanlardan; kat’i ve süresiz banka teminat mektubu ya da nakit teminat ile masraf karşılığı alındıktan sonra izin verilme işlemi tamamlanır.

Özel istihdam bürosu izni almak isteyenler, İŞKUR il/hizmet müdürlüklerine başvurarak Özel İstihdam Büroları Genelgesi’nin 2.4 üncü maddesinde ayrıntılı bir şekilde ifade edilen gerekli bilgi ve belgeleri ibraz edeceklerdir.

İl/Hizmet müdürlüklerince belgeler üzerinde ve işyerinde yapılan incelemelerde başvuru koşullarına uyanlar, il müdürlüklerince değerlendirilerek, uygun bulunanlara izin verilecektir.

Kurumca yapılan değerlendirmeler 30 gün içinde sonuçlandırılacaktır.

A-) Özel İstihdam Bürosu Temsilci Şartları

• Özel istihdam bürosu açmak isteyen tüzel kişiliğin kuruluş sözleşmesinin yer aldığı Ticaret Sicili Gazetesinde, kuruluş sözleşmesinde idareden sorumlu/şirket müdür olarak adı bildirilen kişi veya kişilerdir.
• Başvuru esnasında gereken bu kişi/kişilere ait, T.C. kimlik numarası/çalışma izin belgesi, lisans (4 yıllık) diploması örneği, özgeçmiş ve müflis veya konkordato ilan etmemiş olduğuna dair ticaret mahkemelerinden veya ticaret sicili memurluklarından alınan belgelerin ibraz edilmesi gerekir.
• Tüzel kişiliklerde, ticaret sicili gazetesinde, diğer tüzel kişiliklerde ise şirket sözleşmesi ya da yerine geçen sözleşmelerde adı geçen kişi veya kişilerin birden fazla olması halinde bu kişilerin her biri için ayrı ayrı bu şartları yerine getirmesi gerekir.
• Özel istihdam bürosu faaliyetlerinde imza yetkisini Ticaret Sicil Gazetesinde ismi belirlenmiş olan temsil ve ilzama yetkili kişi kullanır.
• Özel istihdam bürolarının, Kurumla yaptıkları yazışmalarda ve işe yerleştirme faaliyeti ile ilgili hazırladıkları her türlü belgede şirket kaşesinin bulunması zorunludur. Temsil ve ilzama yetkili kişi, şirket kaşesi altına atılan her türlü imzadan sorumludur.

B-) Çalıştırılması Zorunlu Nitelikli Personel

Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından onaylanan iş ve meslek danışmanı mesleki yeterlilik belgesine sahip olan ya da en az önlisans düzeyinde; bilgi yönetimi, büro yönetimi ve yönetici asistanlığı, halkla ilişkiler ve tanıtım, insan kaynakları yönetimi, işletme yönetimi bölümleri veya lisans düzeyinde; siyasal bilgiler, iktisadi ve idari bilimler, iktisat, işletme veya yönetim bilimleri fakültelerinden mezun olmuş kişiyi ifade etmektedir.

III-) ÖNEMLİ NOTLAR

• Geçici İş İlişikisi Yetkisi için ayrıca başvurulmalıdır
• Özel istihdam bürosu başvuruları Türkiye İş Kurumu il müdürlüklerine/hizmet merkezlerine yapılacaktır.
• Özel istihdam bürosu izni teminatı 2024 yılı için 400.050.-TL’dir.
• Geçici iş ilişkisi yetkisi teminatı 2024 yılı için 4.000.500-TL’dir.
• Başvuru masrafı 2024 yılı için 24.272,90-TL’dir. Süresi içerisinde izin yenileme masraf karşılığı ise 14.384,99- TL olarak belirlenmiştir.
• Verilen izinler üç yıl geçerlidir.
• Bürolar Genelgenin 6.2 nci maddesi gereğince işgücü piyasasının izlenmesi için gerekli olan istatistiki bilgileri Ocak, Nisan, Temmuz ve Ekim aylarının 20’sine kadar üçer aylık dönemler itibarıyla göndermekle ve beş yıl süreyle saklanması gereken belgeleri muhafaza etmekle yükümlüdür.
• Yurtdışı iş sözleşmeleri İŞKUR’a onaylatılmalıdır.
• Elektronik ortamda iş arayan ve işvereni eşleştiren büroların, yurtdışı işe yerleştirmede iş sözleşmesinin Kuruma onaylatılması gerektiğinden, bu şekilde eşleşenlerin olması durumunda bunun merkez ve şubelerinin elektronik ortamında görülmesi sağlanmalıdır.
• Elektronik ortamda çalışma yapan bürolara, elektronik ortamda yabancı uyruklu iş arayanlar da kayıt yaptırabileceklerinden, yabancı iş arayanların çalışma izinlerini almalarını takiben kayıt veya eşleştirme yaptırabilmeleri konusunda programlarında düzenleme yapmaları, bürolar tarafından işe yerleştirilen yabancı uyruklular olması halinde bu kişilerin bilgilerinin ilgili büro ve şubelerince elektronik ortamda görülebilmesine yönelik düzenleme yapmaları istenmektedir.
• Gazete, afiş vb. ilanlarında İŞKUR’dan izin belgesi alındığı ifadesi, izin tarihi ve belge numarası yer almalıdır.
• Şube açılması halinde tescil edilmesi gerekmektedir.
• Her yıl şubat ayı sonuna kadar Kuruma verilen teminatın brüt asgari ücretin 20 katı tutarına denk gelecek şekilde güncellenmesi gerekmektedir.
• İzinsiz faaliyetlere ilişkin 4904 sayılı Kanunun 20 nci maddesinde idari yaptırımlar düzenlenmektedir.
• 9/6/2004 tarihli ve 5187 sayılı Basın Kanununda yazılı araçlarla “sarı sayfa ilanları” şeklinde gerçekleştirilecek duyurular için Kurumdan izin belgesi alınmasına gerek bulunmamaktadır.
  İş arama motoru veya seri ilan şeklinde olup; başvur butonu, üyelik sistemi ya da herhangi bir kayıt işlemi olmaksızın bireylerin açık işlerle ilgili iletişim bilgilerine serbestçe erişimine olanak veren internet sitelerinin Kurumdan izin belgesi almasına gerek bulunmamaktadır.

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır.

Dike Hukuk ile iletişime geçmek için: https://wa.me/905337608453

ÖZEL İSTİHDAM BÜROSU ŞARTLARI yazısı ilk önce Dike Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

I-) KANUNDA ÖNGÖRÜLEN BELİRLİ SÜRELER NELERDİR?

Bu sorumuzun cevabı için 2577 Sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. Maddesine bakmamız gerekmektedir. 7. Maddeye göre özel kanunlardaki haller saklı kalmak üzere dava açma süresi Danıştay ve İdare Mahkemelerinde 60 gün, Vergi Mahkemelerinde ise 30 gündür.

Dava açma süresi:

“Madde 7 – 1. Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda ve idare mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde otuz gündür.

2. Bu süreler;

a) İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,

b) Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda: Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın; tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan vergilerde istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde tescilin yapıldığı ve idarenin dava açması gereken konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının idareye geldiği;

Tarihi izleyen günden başlar.

3. Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde, özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son ilan tarihini izleyen günden itibaren onbeş gün sonra işlemeye başlar.

4. İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel olmaz.”

Kanunun bahsettiği bu süreler tebliğ tarihi ile beraber başlar. Tatil günleri sürelere dahildir. Şu kadarki, sürenin son günü tatil gününe rastlarsa, süre tatil gününü izleyen çalışma gününün bitimine kadar uzar. ( İYUK 8. Madde)

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır.

Dike Hukuk ile iletişime geçmek için: https://wa.me/905337608453

P

İDARİ YARGIDA DAVA AÇMA SÜRELERİ yazısı ilk önce Dike Hukuk üzerinde ortaya çıktı.

I-) NASIL ÖDENİR ?

Tarafınıza kesilmiş trafik cezasını ödemek için birçok yöntem vardır. Bu yöntemleri sizler için aşağıda sıraladık:

A-) MOBİL BANKACILIK İLE ÖDEME

Vatandaşlar kesilen Trafik cezalarını mobil bankacılık sistemi üzerinden kolaylıkla ödeyebilmektedirler. İzlemeniz gereken adımlar şu şekildedir : öncelikle bankanızın mobil uygulamasına girin,  ardından “ÖDEMELER” sekmesine giderek “TRAFİK CEZASI/HARÇLAR” kısmına girmeniz gerekmektedir. Bu adımları izledikten sonra T.C. kimlik numaranız ile adınıza kesilmiş trafik cezalarını görebilir ve  ödemelerini yapabilirsiniz.

B-) GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞININ İNTERNET SİTESİ ARACILIĞI İLE ÖDEME

Gelir İdaresi Başkanlığının internet sitesini açtıktan sonra e-devlet aracılığı ile giriş yapabilirsiniz. Giriş yaptıktan sonra cezalar bölümünden adınıza kesilmiş trafik cezasını görüntüleyeceksiniz. “ÖDE” sekmesine tıkladıktan sonra kredi kartı bilgilerinizi girmeniz gerekmektedir. Bu adımları takip ettikten sonra ödemenizi başarı ile yapabilirsiniz.

C-) E-DEVLET ÜZERİNDEN ÖDEME

E-devlet üzerinden de trafik cezalarını ödemeniz mümkündür. İlk yapmanız gereken “Araç Plakasına Yazılan Ceza Sorgulama” sekmesine tıklamaktır. Ardından “ÖDE” butonuna tıklayıp diğer adımları takip ederek trafik cezasını kredi kartınız ile ödemeniz mümkündür.

D-) FİZİKEN VERGİ DAİRESİNE GİDEREK ÖDEMEK

Trafik  para cezasını vergi dairesine fiziken giderek ödemek de mümkündür. Vergi Dairesine gittikten sonra T.C. kimlik numaranız ve araç plaka bilgisi ile ödeme yapabilirsiniz. Ayrıca anlaşmalı olan bankalar ve PTT kanalıyla da ödeme yapabilirsiniz.

Burada şunu belirtmekte fayda vardır.  Ödeme işlemlerini ceza yazıldıktan sonraki 15 gün içinde yapmanız durumunda %25’lik indirimden faydalanabilirsiniz. Aksi takdirde, 30 günü geçmiş ceza borçlarında her ay için %5 faiz uygulaması olduğunu bilmeniz gerekiyor. Hangi yöntemi kullanarak trafik cezasını ödediğinizin bir önemi bulunmamaktadır, önemli olan 15 günlük yasal süre içerisinde ödemenin yapılmış olmasıdır.

NOT: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır.

Dike Hukuk ile iletişime geçmek için: https://wa.me/905337608453

TRAFİK CEZASI NASIL ÖDENİR ? yazısı ilk önce Dike Hukuk üzerinde ortaya çıktı.