YUNANİSTAN VATANDAŞLIĞI NASIL KAZANILIR ?

Yunanistan vatandaşlığı  temel olarak soybağı  esasına dayanan bir sistem üzerine kuruludur. Bu kapsamda, Yunanistan hukukunda bir çocuğun Yunanistan vatandaşlığını kazanmasının ana yolu, Yunan anne veya babadan doğmuş olmasıdır.

Bununla birlikte Yunan hukuk sistemi, yalnızca soybağına dayalı bir modelden ibaret olmayıp;

• Yunanistan’da doğum ve eğitim,
• Vatandaşlığa kabul,
• Yunan kökenlilere özel yollar,
• Evlat edinme ve tanıma,
• Yeniden kazanma ve
• İstisnai / onursal vatandaşlık

gibi birden fazla alternatif kazanım yollarını da düzenlemektedir.

Bu makale, Yunan Vatandaşlık Kanunu (Ν. 3284/2004 – Κώδικας Ελληνικής Ιθαγένειας), bu Kanun’da 4735/2020 sayılı Kanun ve sonraki değişikliklerle yapılan düzenlemeler ile güncel idari uygulamalar esas alınarak hazırlanmıştır.

Bununla birlikte Kanun’un güncel hâli, 4735/2020 sayılı Kanun ile getirilen kapsamlı değişiklikler doğrultusunda okunmalıdır. Anılan düzenleme, vatandaşlığa kabul usulünü yeniden yapılandırmış, gelir eşiklerine ilişkin ölçütler getirmiş ve indirimli ikamet sürelerinden yararlanacak kategorileri açıklığa kavuşturmuştur.

I. YUNANİSTAN VATANDAŞLIĞININ HUKUKİ TEMELLERİ

Yunan vatandaşlık hukuku, esas itibariyle soybağı ilkesine dayanan ve bu yönüyle kıta Avrupası hukuk sistemlerinin tipik bir örneğini oluşturan bir yapıya sahiptir. Bu sistemde vatandaşlığın kazanımında belirleyici olan unsur, doğumun gerçekleştiği yer değildir. Çocuğun ebeveynlerinden en az birinin vatandaşlığıdır. Bu yaklaşım, ulus-devlet anlayışının tarihsel devamlılığı ve kimlik temelli vatandaşlık politikalarının bir yansıması olarak değerlendirilmelidir.

Yunan vatandaşlığının temel düzenlemesi, Yunanistan İçişleri Bakanlığı tarafından yayımlanan ve güncel hâliyle düzenlenmiş bulunan Ν. 3284/2004 sayılı Yunan Vatandaşlık Kanunu’ dur. Söz konusu kanunun 1. maddesinde yer alan “Yunan anne veya babanın çocuğu doğumla Yunan vatandaşlığını kazanır” hükmü, sistemin temelini oluşturan soybağı ilkesini açık ve tartışmasız bir şekilde ortaya koymaktadır. Bu yönüyle Yunan hukuku, vatandaşlık statüsünü doğum anına bağlamakta ve bu statünün kazanımını kural olarak hukuki bir olguya dayandırmaktadır.

Bununla birlikte Yunan vatandaşlık sistemi yalnızca klasik soybağı ile vatandaşlık alınması yolundan ibaret değildir. Özellikle son yıllarda göç hareketlerinin artması, Avrupa Birliği hukukunun dolaylı etkileri ve entegrasyon politikalarının güçlenmesi ile birlikte sistem daha karmaşık ve çok katmanlı bir yapıya evrilmiştir. Bu çerçevede, belirli şartlar altında doğum yeri esasına dayalı kazanım, eğitim ve sosyal entegrasyon temelli vatandaşlık yolları, olağan ve özel vatandaşlığa kabul mekanizmaları ile yeniden kazanım gibi çeşitli hukuki yollar öngörülmüştür.

Bu bağlamda Yunan vatandaşlık hukuku, hem klasik hem de modern unsurları bünyesinde barındıran hibrit bir sistem olarak değerlendirilmelidir. Sistem içerisinde bir yandan soybağına öncelik verirken, diğer yandan toplumsal uyumun sağlanmasını ve Yunanistan devletine bağlılığı da dikkate alan bir yapı geliştirmiştir.

II. YUNANİSTAN VATANDAŞLIĞINI KAZANILMA YOLLARI

Yunan vatandaşlığının kazanılmasına ilişkin yollar, hukuki nitelikleri itibarıyla birbirinden farklı kategorilere ayrılmaktadır. Bu sistem içerisinde bazı yollar vatandaşlığın doğrudan ve kendiliğinden kazanılmasına imkân tanırken, bazı yollar ise idarenin değerlendirmesine tabi olan, tarafların başvurmasına dayalı ve birden çok aşaması olan süreçler olarak karşımıza çıkmaktadır.

A.) YUNANİSTAN VATANDAŞLIĞININ KAZANILMASINDA GENEL YOLLAR

1. Soybağı Yoluyla Vatandaşlık

Yunan vatandaşlık hukukunda en temel ve en güçlü kazanım yolu, soybağına dayalı vatandaşlık sistemidir. Yunan Vatandaşlık Kanunu’nun açık hükmü gereğince, anne veya babasından en az biri Yunan vatandaşı olan bir çocuk, doğum anından itibaren kendiliğinden Yunan vatandaşlığını kazanır. Bu kazanım herhangi bir idari işleme bağlı olmaksızın gerçekleşmekte olup hukuki anlamda vatandaşlık statüsü doğumla birlikte kazanılmış sayılmaktadır. Bu yönüyle Yunan hukuku, vatandaşlığı doğrudan doğruya kanundan doğan bir statü olarak kabul etmektedir.

Ancak bu teorik yaklaşım, uygulamada birebir karşılık bulmamaktadır. Zira Yunan hukuk sisteminde vatandaşlık statüsünün fiilen kullanılabilmesi, yalnızca hukuki kazanım ile sağlanmamaktadır. Bu statünün idari sistemde görünür hâle getirilmesi ile mümkündür. Bu noktada özellikle Yunan belediye kütükleri merkezi bir rol oynamakta olup kişinin vatandaşlık statüsünün tanınması ve resmi belgelerinin düzenlenebilmesi bu kayıtlara bağlıdır. Dolayısıyla vatandaşlık, doğumla kazanılsa dahi idari kayıt süreci tamamlanmadan bu statünün pratikte bir karşılığı bulunmamaktadır.

Bu çerçevede uygulamada çoğu zaman birden çok aşama gerektiren ve resmi belgelerle ispatlanması gereken bir süreç olmaktadır. Öncelikle Yunan ebeveynin vatandaşlığının ve belediye kütüğündeki kaydının tespit edilmesi gerekmekte; akabinde ebeveynin evlilik kaydı, çocuğun doğum kaydı ve bu belgelerin Yunan makamları nezdinde tanınması sağlanmaktadır. Özellikle yurt dışında doğan çocuklar bakımından apostil, resmi tercüme ve belge uyumu gibi hususlar kritik önem taşımakta olup, bu aşamada yapılan hatalar sürecin ciddi şekilde uzamasına neden olabilmektedir.

Sonuç olarak, soy bağına dayalı vatandaşlık teoride kendiliğinden kazanım olarak görünse de pratikte son derece teknik ve belgeye dayalı bir süreci beraberinde getirmektedir. Bu nedenle özellikle uluslararası unsurlu dosyalarda bu statünün ispatı ve idari sistemde tanınması sürecinin doğru yönetilmesi belirleyici olmaktadır.

2. Yunanistan’da Doğum İle Vatandaşlık 

Yunan vatandaşlık hukukunda doğum yeri esasına dayalı vatandaşlık sistemi genel bir kural olarak benimsenmemiştir. Aksine, bu sistem yalnızca belirli istisnai durumlar için öngörülmüş olup klasik soy bağına dayalı yaklaşımının tamamlayıcı bir unsuru olarak düzenlenmiştir. Bu durum, Yunan hukukunun vatandaşlık politikasında soybağına verdiği önceliği açıkça ortaya koymaktadır.

Bu kapsamda Yunanistan’da doğan bir çocuğun vatandaşlık kazanabilmesi için doğumun tek başına yeterli olmadığı ve kanunda öngörülen ek şartların da sağlanması gerektiği kabul edilmektedir. Özellikle çocuğun başka bir vatandaşlık kazanamaması veya ebeveynlerden birinin Yunanistan’da doğmuş ve sürekli ikamet ediyor olması gibi durumlar, doğum yoluyla vatandaşlık kazanımına imkân tanıyan sınırlı hâller arasında yer almaktadır. Yunanistan’da doğan çocuk bakımından ebeveynlerden en az birinin çocuğun doğumundan önce en az beş yıl kesintisiz ve yasal olarak ülkede ikamet etmiş olması şartıdır. Bu düzenleme, uluslararası hukukta önemli bir ilke olan vatansızlığın önlenmesi amacıyla da uyumludur.

Bununla birlikte uygulamada bu hükümlerin yorumlanması oldukça teknik bir alan oluşturmaktadır. Özellikle sürekli ikamet olgusunun kapsamından dolayı ebeveynlerin ikamet statüsü ve çocuğun diğer vatandaşlık ihtimalleri gibi hususlar, idare tarafından detaylı şekilde incelenmektedir. Bu nedenle bu yolla vatandaşlık kazanımı teorik olarak kolay ve uygulanması rahat bir uygulama gibi gözükse de oldukça sınırlı bir alana sahiptir.

Bu bağlamda en sık karşılaşılan yanlışlardan biri, Yunanistan’da doğmuş olmanın kendiliğinden vatandaşlık hakkı sağladığı yönündeki kanaattir. Oysa Yunan hukukunda böyle bir genel kural bulunmamaktadır. Bu nedenle doğum yeri esasına dayalı başvurularda, somut olayın özelliklerinin dikkatle analiz edilmesi ve hukuki şartların titizlikle değerlendirilmesi gerekmektedir.

3. Olağan Yolla Vatandaşlığa Kabul

Olağan yolla vatandaşlığa kabul, Yunan vatandaşlığının en yaygın ve en kapsamlı kazanım yollarından biridir. Bu süreç, başvurucunun belirli şartları sağlaması hâlinde, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde vatandaşlık verilmesini öngören bir mekanizmadır. Bu yönüyle vatandaşlığa kabul, doğrudan kanundan doğan bir hak değildir. İdari bir işlem sonucunda kazanılan bir statü niteliğindedir.

Bu süreçte başvurucunun yalnızca belirli bir süre (7 veya 12 Yıl) Yunanistan’da ikamet etmiş olması yeterli görülmemekte; aynı zamanda dil bilgisi, kültürel uyum, ekonomik faaliyetler ve sosyal entegrasyon gibi unsurlar da detaylı şekilde değerlendirilmektedir. Özellikle Yunanca dil bilgisi ve Yunan kültürüne ilişkin bilgi düzeyi, bu süreçte belirleyici kriterler arasında yer almaktadır.

Yedi yıllık yasal ikamet izni şartı sistemi özellikle şu statülerde uygulanır:

• AB uzun dönem ikamet izni,
• Yunan veya AB vatandaşının aile üyesi oturma kartı,
• mülteci veya ikincil koruma statüsü,
• vatansızlık belgesi,
• ikinci kuşak oturma izni,
• süresiz veya on yıllık oturma izni,
• yatırım faaliyeti izni,
• taşınmaz sahibi oturma izni ve daimi yatırımcı izni, yani belirli Golden Visa izinleri.

Bunların dışında kalan geçerli ve geçici olmayan oturma izinlerinde genel olarak 12 yıllık yasal ikamet aranır.

Uygulamada vatandaşlığa kabul süreci oldukça detaylı ve çok aşamalı bir incelemeye tabi tutulmaktadır. Başvurucunun vergi kayıtları, sosyal güvenlik durumu, çalışma hayatı ve genel yaşam düzeni gibi unsurlar idare tarafından titizlikle incelenmektedir.

Bu noktada 4735/2020 sayılı Kanun ile getirilen düzenleme belirleyici önem taşımaktadır. Anılan Kanun, vatandaşlığa kabul usulünde köklü bir değişiklik yaparak Vatandaşlığa Kabul İçin Bilgi Yeterliliği Sertifikası (ΠΕΓΠ) şartını öngörmüştür. 2021 yılından itibaren uygulanan bu sistemde başvurucular, yılda iki kez düzenlenen merkezî yazılı sınava girmek zorundadır. Sınav, B1 seviyesinde Yunanca dil yeterliliğinin yanı sıra Yunan tarihi, coğrafyası, anayasası, kültürel gelenekleri ve siyasi sistemine ilişkin bilgileri ölçmektedir. Başarılı sayılabilmek için yüz puan üzerinden en az yetmiş puan alınması, ayrıca dil bölümünde altmış puan üzerinden en az kırk, genel kültür bölümünde ise kırk puan üzerinden en az yirmi puan elde edilmesi gerekmektedir.

Bu şartın en kritik sonucu usuli niteliğidir. Geçerli bir sertifika bulunmaksızın yapılan vatandaşlığa kabul başvurusu esastan incelemeye dahi alınmamaktadır. Dolayısıyla sınav, başvurunun değerlendirilmesinde dikkate alınan yardımcı bir unsur olmayıp, başvurunun ön koşulunu oluşturmaktadır. Bu nedenle uygulamada başvuru planlamasının, sınav takvimi gözetilerek yapılması zorunludur.

Bu bağlamda vatandaşlığa kabul süreci, başvurucunun Yunan toplumu ile kurduğu gerçek ve kalıcı bağın bütüncül olarak değerlendirildiği bir süreçtir. Bu nedenle bu yol, en teknik ve en dikkatli yürütülmesi gereken vatandaşlık kazanım yöntemlerinden biri olarak öne çıkmaktadır.

4. Eğitim Yoluyla Vatandaşlık

Yunanistan’da uzun süre eğitim gören bireyler bakımından öngörülen vatandaşlık kazanım yolu, modern hukuk sistemlerinde giderek yaygınlaşan topluma kazandırma odaklı yaklaşımların bir yansımasıdır. Bu sistemde vatandaşlık, doğum veya soy bağına dayalı olmaksızın, bireyin eğitim süreci boyunca toplumla kurduğu ilişki üzerinden değerlendirilmektedir.

Eğitim yoluyla vatandaşlık kazanımında, bireyin Yunan eğitim sistemine belirli bir süre dahil olması ve bu süreçte yasal ikamet şartını sağlaması temel kriterler arasında yer almaktadır. Bu düzenleme, özellikle ikinci kuşak göçmenler bakımından büyük önem taşımakta olup bireylerin eğitim yoluyla topluma entegre olmasını teşvik etmektedir. Bu kapsamda aranan öğrenim süresi bakımından, ilköğretim düzeyinde dokuz yıllık ya da ortaöğretim düzeyinde altı yıllık eğitimin Yunan okullarında tamamlanmış olması ölçüt olarak kabul edilmektedir.

Uygulamada bu süreç, yalnızca okul kayıtları ile sınırlı kalmamaktadır ve bireyin sosyal çevresi, dil becerileri ve genel uyum düzeyi de dikkate alınmaktadır. Bu nedenle eğitim yoluyla vatandaşlık başvurularında, başvurucunun eğitim geçmişinin yanı sıra sosyal entegrasyonuna ilişkin unsurlar da büyük önem taşımaktadır.

Bu yaklaşım, vatandaşlığı toplumsal aidiyetin bir sonucu olarak değerlendiren modern vatandaşlık teorilerinin somut bir yansımasıdır. Bu yönüyle Yunan hukukunun, klasik vatandaşlık kazanım yollarından uzaklaşarak daha esnek ve kapsayıcı bir yapıya evrildiği görülmektedir.

B.) İSTİSNAİ YOLLARDAN YUNAN VATANDAŞLIĞI KAZANMA HALLERİ

1. Tanıma Yoluyla Vatandaşlık

Yunan vatandaşlık hukukunda nesep kurulması, özellikle evlilik dışı doğum hâllerinde önemli bir vatandaşlık kazanım yolu olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu sistemde çocuğun Yunan vatandaşı olan ebeveyni ile hukuken tanınması sonucunda soy bağı ilişkisi kurulmakta ve bu ilişkiye bağlı olarak vatandaşlık hakkı doğmaktadır. Bu yönüyle tanıma, yalnızca medeni hukuk ilişkisi doğurmakla kalmayıp aynı zamanda kamu hukuku alanında doğrudan vatandaşlık statüsünü etkileyen bir kurum niteliği taşımaktadır.

Bu kazanım yolunun en önemli özelliği vatandaşlığın tanıma işleminin hukuken geçerli olduğu andan itibaren etkili olmasıdır. Ancak uygulamada bu durum çoğu zaman doğrudan sonuç doğurmamaktadır. İlgili kişinin vatandaşlık statüsünün idari makamlar tarafından ayrıca tespit edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle tanıma işlemi ile vatandaşlık kazanımı arasında, fiilî olarak bir idari süreç yer almakta ve bu süreç çoğu zaman teknik değerlendirmelere tabi tutulmaktadır.

Uygulamada en çok karşılaşılan sorunlar, tanıma işleminin geçerliliği, yabancı ülkede yapılmış tanıma işlemlerinin Yunan hukukunda tanınıp tanınmayacağı ve belgelerin doğruluğu gibi hususlarda ortaya çıkmaktadır. Özellikle farklı hukuk sistemlerinde yapılan tanıma işlemlerinin Yunan makamları nezdinde geçerlilik kazanabilmesi için, bu işlemlerin usulüne uygun şekilde belgelenmesi ve gerektiğinde yargı kararı ile desteklenmesi gerekmektedir.

Sonuç olarak tanıma yoluyla vatandaşlık kazanımı, hem medeni hukuk hem de idare hukuku boyutunu birlikte barındıran karmaşık bir süreçtir. Bu nedenle bu tür başvurularda yalnızca soy bağının varlığı yeterli olmayıp bu ilişkinin hukuken geçerli şekilde ispatlanması ve idari sistemde tanınması büyük önem arz etmektedir.

2. Evlat Edinme Yoluyla Vatandaşlık

Evlat edinme yoluyla vatandaşlık kazanımı, Yunan hukukunda çocuğun korunması ve aile birliğinin sağlanması amacıyla düzenlenmiş önemli bir mekanizmadır. Bu sistemde, Yunan vatandaşı tarafından evlat edinilen ve henüz reşit olmayan bir çocuk, evlat edinme işleminin tamamlanmasıyla birlikte doğrudan Yunan vatandaşlığını kazanmaktadır. Bu yönüyle evlat edinme, vatandaşlık kazanımı bakımından kurucu bir hukuki işlem niteliği taşımaktadır.

Bu sistemin temelinde, çocuğun hukuki statüsünün evlat edinen ebeveyn ile uyumlu hâle getirilmesi amacı yatmaktadır. Zira aile birliği içerisinde farklı vatandaşlık statülerinin bulunması, hem hukuki hem de pratik açıdan çeşitli sorunlara yol açabilmektedir. Bu nedenle Yunan hukuku, evlat edinme yoluyla çocuğun vatandaşlık statüsünü ebeveyn ile eşitleyerek bu sorunların önüne geçmeyi amaçlamaktadır.

Uygulamada bu süreç, evlat edinme kararının geçerliliği, çocuğun yaşı ve evlat edinme işleminin hangi hukuk sistemine göre yapıldığı gibi hususlara bağlı olarak değişiklik gösterebilmektedir. Özellikle yabancı ülkelerde gerçekleştirilen evlat edinme işlemlerinin Yunan hukukunda tanınması ayrı bir değerlendirme sürecine tabi tutulmakta ve bu aşamada belgelerin doğruluğu ile usule uygunluğu büyük önem taşımaktadır.

Bu bağlamda evlat edinme yoluyla vatandaşlık kazanımı, aile hukukunun vatandaşlık hukukuna doğrudan etki ettiği en önemli alanlardan birini oluşturmaktadır. Bu sistem, çocuğun üstün yararı ilkesinin vatandaşlık hukukundaki somut yansımalarından biri olarak değerlendirilmelidir.

3. Evlilik Bağlantılı Vatandaşlık 

Yunan vatandaşlık hukukunda evlilik doğrudan vatandaşlık kazandıran bir hukuki sebep olarak kabul edilmemektedir. Bu yönüyle Yunan sistemi bazı diğer hukuk sistemlerinden ayrılmakta ve evliliği bağımsız bir vatandaşlık kazanım yolu olarak görmemektedir. Ancak evlilik, vatandaşlığa kabul sürecinde önemli bir kolaylaştırıcı unsur olarak düzenlenmiştir.

Olağan yolla vatandaşlığa kabulde kural olarak yedi yıllık kesintisiz ve yasal ikamet aranmaktadır. Bu süre, Yunan vatandaşı ile evli olan ve bu evlilikten en az bir çocuğu bulunan kişiler bakımından üç yıla indirilmektedir. Aynı indirim, Avrupa Birliği vatandaşları, Yunan vatandaşının yasal vasisi konumundaki kişiler ve tanınmış siyasi mülteciler bakımından da uygulanmaktadır. Görüldüğü üzere evlilik tek başına indirim sebebi oluşturmamakta, indirimden yararlanılabilmesi için evlilikten doğan çocuk şartının da sağlanması gerekmektedir. Bu düzenleme, evlilik yoluyla kurulan aile bağının, kişinin Yunan toplumu ile olan uyum sürecinin hızlandırdığı varsayımına dayanmaktadır. Dolayısıyla evlilik doğrudan bir hak doğurmasa da vatandaşlığa kabul sürecini önemli ölçüde kolaylaştırmaktadır.

Uygulamada bu süreçte en kritik husus, evliliğin gerçek ve fiili bir birliktelik olup olmadığıdır. Zira sırf vatandaşlık elde etmek amacıyla yapılan muvazaalı evlilikler, Yunan makamları tarafından ciddi şekilde denetlenmekte ve bu tür başvurular genellikle reddedilmektedir. Bu nedenle evlilik yoluyla vatandaşlık stratejisi resmiyette evli gözükmenin yanında gerçek bir yaşam birliğine dayanmalıdır.

Sonuç olarak evlilik, Yunan vatandaşlık hukukunda bağımsız bir kazanım yolu değildir. Vatandaşlığa kabul sürecini destekleyen tamamlayıcı bir faktör olarak değerlendirilmelidir. Bu durum, Yunan hukukunun, evliliği bireylerin topluma kazandırılması ve vatandaşlar arasındaki uyumun artırılması sürecinin bir parçası olarak gördüğünü ortaya koymaktadır.

4. Yunan Kökenlilere Özgü Vatandaşlık 

Yunan kökenli kişilere yönelik olarak öngörülen özel vatandaşlık rejimi, Yunanistan’ın azınlık politikalarının bir sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Bu sistemde, Yunan kökenini belgeleyebilen kişiler, diğer yabancılara kıyasla daha esnek şartlar altında vatandaşlık kazanabilmektedir.

Bu kapsamda başvurucunun Yunan kökenini ortaya koyan belgeler sunması ve bu bağın Yunan makamları tarafından kabul edilmesi gerekmektedir. Bu değerlendirme yalnızca soy bağı ile sınırlı olmayıp aynı zamanda başvurucunun Yunan kültürü ile olan ilişkisi ve aidiyet duygusu da dikkate alınmaktadır.

Uygulamada bu süreç çoğu zaman konsolosluklar aracılığıyla yürütülmekte ve başvurucular belirli mülakatlara tabi tutulmaktadır. Bu mülakatlarda, başvurucunun Yunan dili, kültürü ve tarihi hakkındaki bilgisi ile genel aidiyet düzeyi değerlendirilmektedir.

Bu sistem, modern vatandaşlık hukukunda etnik ve kültürel bağlılık temelli yaklaşımların bir örneğini oluşturmaktadır. Yunanistan, bu mekanizma ile tarihsel ve kültürel bağlarını korumayı ve azınlıklar ile olan ilişkisini güçlendirmeyi amaçlamaktadır.

5. İstisnai Yol Olan Onursal Vatandaşlık

Yunan vatandaşlık hukukunda istisnai vatandaşlık, devlete olağanüstü hizmet sunan veya vatandaşlığa alınması ulusal çıkar açısından önemli görülen kişiler bakımından öngörülmüş özel bir yoldur. Bu sistem, genel vatandaşlık rejiminden tamamen ayrı ve istisnai bir düzenleme niteliği taşımaktadır.

Bu yol kapsamında vatandaşlık, idarenin geniş takdir yetkisi çerçevesinde ve çoğu zaman siyasi değerlendirmeler doğrultusunda verilmektedir. Bu nedenle standart bir başvuru süreci veya objektif kriterler dizisi bulunmamaktadır.

Uygulamada bu yol son derece sınırlı sayıda kişi için kullanılmakta olup genellikle sanat, bilim, spor veya ekonomik alanlarda ülkeye önemli katkı sağlayan kişiler bakımından gündeme gelmektedir.

Bu bağlamda istisnai vatandaşlık, vatandaşlık hukukunun genel kurallarından ayrışan ve tamamen özel koşullara bağlı olarak uygulanan bir yol olarak değerlendirilmelidir.

6. Vatandaşlığın Yeniden Kazanılması

Yunan vatandaşlığının yeniden kazanılması, özellikle geçmişte çeşitli sebeplerle vatandaşlık bağını kaybetmiş kişiler bakımından düzenlenmiş önemli bir hukuki imkândır. Bu sistem, tarihsel süreç içerisinde vatandaşlık statüsünü kaybetmiş olan bireylerin bu statüyü yeniden elde edebilmesini amaçlamaktadır.

Bu mekanizma özellikle eski mevzuat dönemlerinde vatandaşlığını kaybetmiş olan kişiler veya bu kişilerin alt soyları bakımından büyük önem taşımaktadır. Bu kapsamda başvurucunun geçmişteki vatandaşlık durumunu ve bu statünün hangi sebeple kaybedildiğini ortaya koyması gerekmektedir.

Uygulamada yeniden kazanma süreci, belgeye dayalı ve çoğu zaman tarihsel inceleme gerektiren bir yapıya sahiptir. Bu nedenle başvuruların hazırlanması aşamasında, eski kayıtların temin edilmesi ve bu kayıtların doğru şekilde yorumlanması büyük önem taşımaktadır.

Sonuç olarak yeniden kazanma mekanizması, vatandaşlık hukukunun süreklilik ilkesini yansıtan ve geçmiş ile günümüz arasında bağı koruyan önemli bir düzenleme olarak değerlendirilmektedir.

III. AVRUPA HUKUKU KAPSAMINDA EMSAL İÇTİHATLAR IŞIĞINDA GENEL DEĞERLENDİRME

Yunan vatandaşlık hukukuna ilişkin düzenlemeler, her ne kadar ulusal egemenlik alanı içerisinde yer almakta ise de, Avrupa Birliği hukuku ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi sistemi çerçevesinde denetime açık bir nitelik taşımaktadır. Bu bağlamda vatandaşlık, yalnızca devletin takdirine bırakılmış mutlak bir alan olmayıp; temel haklar, ayrımcılık yasağı ve özel hayatın korunması ilkeleri ile sınırlı bir hukuk alanı olarak değerlendirilmelidir.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin Genovese v. Malta kararında, vatandaşlık verilmemesinin tek başına Sözleşme ihlali oluşturmayacağı, ancak bu sürecin ayrımcı uygulamalar içermesi hâlinde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 8. ve 14. maddeleri kapsamında ihlal teşkil edebileceği açıkça ortaya konulmuştur. Mahkeme, özellikle soybağına dayalı vatandaşlık taleplerinde evlilik içi ve evlilik dışı çocuklar arasında ayrım yapılmasını hukuka aykırı bulmuş ve vatandaşlık süreçlerinin eşitlik ilkesi çerçevesinde yürütülmesi gerektiğini vurgulamıştır.

Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Karassev / Finlandiya kararında vatandaşlığın Sözleşme’de doğrudan güvence altına alınmış bir hak olmamakla birlikte, vatandaşlık talebinin keyfî biçimde reddedilmesinin kişinin özel hayatı üzerindeki etkisi nedeniyle Sözleşme’nin 8. maddesi kapsamında değerlendirilebileceğini kabul etmiştir. Aynı yaklaşım Ramadan / Malta kararında da sürdürülmüş, vatandaşlığın keyfî şekilde geri alınmasının belirli hâllerde özel hayata saygı hakkı bakımından sorun oluşturabileceği belirtilmiştir. Mahkeme keyfîlik denetiminin ölçütlerini Usmanov / Rusya kararında somutlaştırmıştır. İşlemin kanuna uygunluğu, gerekli usuli güvencelerin sağlanmış olması ve ilgilinin kararı bağımsız bir mahkeme önünde dava edebilme imkânı belirleyici unsurlar olarak ortaya konulmuştur.

Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın Rottmann v. Bayern kararında ise, vatandaşlığın kaybına ilişkin işlemlerin dahi Avrupa Birliği hukuku kapsamında denetlenebileceği kabul edilmiştir. Mahkeme, üye devletlerin vatandaşlık konusundaki takdir yetkisinin sınırsız olmadığını ve bu yetkinin Avrupa Birliği hukukunun genel ilkeleri, özellikle orantılılık ilkesi çerçevesinde kullanılması gerektiğini açıkça ifade etmiştir.

Yine Tjebbes and Others kararında Avrupa Birliği Adalet Divanı, vatandaşlığın kaybına ilişkin ulusal düzenlemelerin bireylerin Avrupa Birliği vatandaşlığı statüsünü de etkilediğini ve bu nedenle bu tür işlemlerin bireysel durum dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir. Bu karar, vatandaşlık hukukunun artık yalnızca ulusal bir mesele olmadığını, aynı zamanda Avrupa Birliği düzeyinde hak ve yükümlülükler doğuran bir statü olduğunu ortaya koymaktadır.

Bu içtihatlar birlikte değerlendirildiğinde, Yunan vatandaşlık hukukunun uygulanmasında da belirli temel ilkelerin gözetilmesi zorunludur. Özellikle eşitlik ilkesi, ayrımcılık yasağı, ölçülülük ilkesi ve özel hayata saygı hakkı, vatandaşlık süreçlerinin değerlendirilmesinde belirleyici rol oynamaktadır. Bu nedenle Yunan makamları tarafından yürütülen vatandaşlık işlemleri, yalnızca ulusal mevzuat çerçevesinde değil; aynı zamanda Avrupa insan hakları hukuku ve Avrupa Birliği hukuku ışığında da değerlendirilmelidir.

Emsal içtihatlara yönelik açıklamalarımız ve resmi kaynakları, diğer Balkan Vatandaşlığının Ülke Bazında Edinme Yollarını açıkladığımız kapsamlı makalelerimizde de mevcuttur.

Yunan vatandaşlığına ilişkin hukuki rejim, klasik soybağı esasına dayalı sistem ile modern vatandaşlık kazanımı temelli yaklaşımların birleştiği çok katmanlı bir yapı arz etmektedir. Bu sistem içerisinde vatandaşlık, yalnızca doğumla kazanılan bir statü olmanın ötesinde bireyin devlet ile kurduğu hukuki, sosyal ve kültürel bağların bütüncül bir değerlendirmesi sonucunda şekillenmektedir.

Bu çerçevede vatandaşlık süreçleri, yüzeysel değerlendirmelerle yürütülebilecek basit işlemler olmayıp her somut olayın kendi içerisinde değerlendirilmesini gerektiren, teknik ve uzmanlık gerektiren hukuki süreçlerdir. Özellikle başvurunun doğru hukuki temele oturtulması, belge sürecinin eksiksiz yönetilmesi ve idari sürecin etkin şekilde takip edilmesi, başarı açısından belirleyici rol oynamaktadır. Bu nedenle başvuru yaparken uzman bir avukata danışmanız ve süreci beraber yürütmeniz önerilmektedir.

Yabancılar Hukuku alanında kaleme aldığımız diğer makalelere buradan ulaşabilirsiniz.

Not: Bu yazımız, bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İzinsiz paylaşılması halinde, hukuki süreç başlatılacaktır.

Dike Hukuk ile iletişime geçmek için: https://wa.me/905337608453 ,  https://dikelaw.com.tr/